93
پاسخ: ممكن است رد پاى انسان بر سنگ بدان محكمى بماند و مشكل منطقى هم ندارد.آيا امروزه سنگهايى با قدمت ميليونها سال در اختيار ما نيست كه رد پاى موجودات آن عصر را بر خود منقوش دارد؟ ممكن است سنگ نامبرده به اعجاز الهى، ابتدا قابليت انعطاف و اثرپذيرى داشته و سپس محكم شده است.از اين گذشته چون خداوند مىخواسته است كه آثار ظاهرى حضرت ابراهيم عليه السلام در بناى كعبه را چون ياد و يا اعجازى نگه دارد مانند چاه زمزم،كوه صفا و مروه،حجرالاسود و مانند آن، چه بعدى دارد كه سنگى را تحت تأثير پاى حضرت ابراهيم قرار دهد و آن سنگ را نيز در تاريخ براى يادبود آن حضرت نگه دارد.ماندن جاى پاى آن حضرت بر سنگ، از ساير معجزات آن حضرت،همانند خنك شدن آتش بر او و...و نيز از معجزات ساير پيامبران،مهمتر نيست.
اما درباره قدمگاههايى كه در كشور وجود دارد نيز احتمال صحت انتساب وجود دارد،گرچه سند معتبرى در اينباره نداريم و محتمل است پيشينيان به ياد حضور امام يا پيغمبرى در محلى جاى پاى آن حضرت را روى سنگى يا فلزى حكاكى و منقوش كرده باشند و به يادگار نگه داشته باشند چنان كه امروزه مىبينيم به ياد حضور رؤساى كشورها در منطقهاى،در جايگاه نزول آنان مسجدى يا تنديسى مىسازند يا درختى مىكارند.در هر صورت همۀ اين آثار به عنوان يادبود و يادمان است.اما دربارۀ مقام ابراهيم چون دليل خاص از قرآن و روايات داريم حرمت آن را نگه مىداريم.
10.احكام حرم و محرمات حج
پرسش: از ديدگاه قرآن كريم در حج چه كارهاى را نبايد انجام داد؟
پاسخ: چنان كه در حج،اعمال بسيارى وجود دارد كه برخى از آنها واجب و برخى مستحب است،اعمالى نيز وجود دارد كه انجام برخى از آنها حرام و برخى