176 پاسخ: سفر حج داراى آداب خاصى است كه در كتاب‌هاى مناسك حج يا برخى كتب ديگر مانند صهباى حج،نوشته از آيت اللّٰه جوادى آملى،دعاها و آداب حج،نوشته از محمد محمدى رى شهرى توضيح داده شده است،البته در آيات متعددى،به سير و سفر ويژه سفر حج تأكيد شده است.انسان در سفر با اقوام،آداب و سنت‌هاى ديگران، آشنا شده،از تجربه‌هاى آنان بهره گرفته و در كردار،آثار و عواقب آنان مى‌انديشد و از اين راه مى‌تواند درسى زنده و محسوس از آنان بگيرد:

«قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كٰانَ عٰاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ كٰانَ أَكْثَرُهُمْ مُشْرِكِينَ» ¹

بگو:در زمين بگرديد و بنگريد فرجام كسانى كه بيشتر بوده [و] بيشترشان مشرك بودند چگونه بوده است.

برخى از آداب سفر كه در روايات به آن اشاره شده چنين است:

1.شروع سفر با صدقه؛2.انتخاب همراه خوب؛3.مشورت با دوستان؛4.

خنده‌رويى با همراهان؛5.سخاوتمندى با همراهان؛6.هماهنگى با آنان؛7.كار خود را به همراهان واگذار نكردن؛8.به ياد خدا بودن با گفتن اذكار و...؛9.فراموش نكردن سوغاتى و هديه. ²برخى روايات اسلامى كه به آداب سفر حج اشاره كرده‌اند در پاسخ سؤال از آداب حج به آن‌ها اشاره شد.

پرسش: چگونه مى‌شود در سفر به خانۀ خدا،بندگى را به طور كامل در راه خدا انجام داد؟

پاسخ: در آيات قرآن«عبد»به معناى مطيع و بنده است،در«عبد»معناى تذلل و