109

1.فلسفه حج

پرسش: فلسفۀ حج چيست؟

پاسخ: حج بيانگر اسلام و تسليم است و سه بعد تاريخى،سلوكى و اجتماعى از ابعاد اسلام در حج تجلى دارد.اصولاً تا كسى با دارا بودن شرايط به حج نرود،مسلمان نيست و همان گونه كه در قرآن كريم آمده «...وَ لِلّٰهِ عَلَى النّٰاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعٰالَمِينَ» ¹چشم‌پوشى از حج كفران و اعراض كننده از آن كافر است ²؛بنا بر اين حج داراى اغراض عبادى،اجتماعى و سياسى است و هر كدام فلسفه ويژه‌اى دارد.

بعضى عبادات،انفاق و بذل مال است كه موجب دل كندن از مال دنيا مى‌شود، مانند زكات،خمس و صدقات؛بعضى ديگر متضمن خود دارى از شهوات و لذات مادى است؛مانند روزه و بعضى مشتمل است بر ياد خدا و متوجه ساختن دل به او و به كارگيرى اعضا در عبادت؛مانند نماز.در ميان عبادات،حج همۀ اين امور و بيش از اين‌ها را در بردارد ³زيرا در آن،جدايى و ترك وطن،سختى جسمانى،انفاق مال،قطع آرزوها،تحمّل سختى‌ها،تجديد عهد الهى،حضور در مشعرها و...وجود دارد،با اينكه اعمال حج از امورى است كه مردم با آن انس نگرفته‌اند و عقل آدمى به معانى و