110اسرار آن راه نمىيابد.پس با اعمال حج،كمال بندگى و عبوديّت ظاهر مىشود؛زيرا در حج اعمالى مانند پرتاب سنگريزه،دويدن ميان صفا و مروه و...وجود دارد كه عقل آدمى به فلسفۀ آن پى نمىبرد و آنها را تنها براى اطاعت و فرمانبردارى از خداوند متعال انجام مىدهد.از اين رو،پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در خصوص حج به خداوند عرضه داشت:«خدايا حج تو را حقّاً براى بندگى و رقيّت اجابت كردم».و براى ديگر عبادات چنين نگفت.
بنا بر اين،اعمال حج،در پاك سازى نفس و گردانيدن آن از مقتضاى طبع به بندگى محض،از رساترين عبادات و بهترين عبادت است براى اينكه آدمى به هدف آفرينش خود دست يابد.
البته اجتماع در چنين جايگاهى،افزون بر آنچه گفته شد،فوايد بسيار ديگرى هم دارد كه برخى از آنها چنين است:حصول الفت و مصاحبت مسلمانان،مجاورت بزرگان و نيكانى كه از شهرهاى دور و نزديك آمدهاند،همدستى همّتها و انديشهها، ياد كردن پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و بزرگداشت آن حضرت،نشر و ترويج احكام الهى و... 1علاوه بر اينها در روايتى از امام صادق عليه السلام شناخت آثار بر جاى مانده از رسول خدا صلى الله عليه و آله و اخبار زندگى آن حضرت از ديگر حكمتهاى حج شمرده شده است. 2
پرسش: فلسفۀ اعمال حج چيست؟
پاسخ: سفر حج در حقيقت يك هجرت بزرگ است،يك سفر الهى است،يك ميدان گسترده خودسازى و جهاد اكبر است.مراسم حج در واقع عبادتى را نشان مىدهد كه عميقاً به خاطره مجاهدت ابراهيم و فرزندش اسماعيل و همسرش هاجر عليهم السلام آميخته است.اگر ما در مطالعات دربارۀ اسرار حج از اين نكته غفلت كنيم، بسيارى از مراسم آن به صورت معما در مىآيد،كه كليد حل آن تنها توجه به همين