160علّت انتخاب تربت از خاك كربلا، يا از تربت حائر امام حسين(ع)، رواياتى است كه در اين خصوص از امامان معصوم(عليهم السلام)، وارد شده است. ريشۀ اين عادت و روش به دوران پيامبر اكرم(ص) باز مىگردد؛ روزى كه در سال سوّم هجرى، نبرد دهشتناك احُد، ميان قبيلۀ قريش از يك طرف و مسلمانان از سوى ديگر، روى داد و با كشته شدن حمزۀ بن عبدالمطلب، عموى پيامبر اكرم(ص) و برادر رضاعى آن حضرت - كه از بزرگترين حاميان او به شمار مىرفت - بزرگترين ركن اسلام، شكست. آن روز، مصيبت حضرت حمزه سيّدالشهدا بر پيامبر اكرم(ص) و عموم مسلمانان گران آمد، به ويژه كه هند جگرخوار - دختر عتبه و مادر معاويۀ بن ابىسفيان - آن شهيد بزرگوار را به صورت فجيع و دلخراشى مثله كرد؛ اعضا و جوارحش را بريد؛ سينهاش را شكافت و جگرش را، بيرون آورد و آن را به دندان كشيد. سپس اعضاى مثله شدۀ او را قطعه قطعه كرد و آنها را، به صورت دستبند و خلخال، براى زينت و از روى توهين و تحقير حضرت حمزه، به دست و پاى خويش بست. او با اين كار خود، انتقام پدرش عتبه، سر سلسلۀ كفر و شرك را گرفت كه در روز سرنوشت ساز بدر به دست حضرت حمزه، كشته شده بود.
به واسطه غم و اندوه فقدان آن بزرگوار و شدّت مصيبتش بر اسلام و مسلمين، پيامبر اكرم(ص) به زنان مسلمان دستور داد، براى آن حضرت مراسم سوگوارى برپا كنند و در ماتمش مرثيهسرايى نمايند. كار بزرگداشت حضرت حمزه، گسترش يافت و به جايى رسيد كه مسلمانان، خاك قبرش را بر مىداشتند و بدان، تبركّ مىجستند و هنگام سجده در پيشگاه خداى متعال، پيشانى برآن مىنهادند و از آن خاك، تسبيح درست مىكردند. در برخى روايات، صريحاً آمده است كه حضرت فاطمه(س)، چنين مىكرد و چه بسا آن بانوى بزرگوار، نخستين كسى باشد كه در ساختن مهر و تسبيح