152داد، ديوارى ساختند و از آن جلوگيرى كرد و در ديوار، پنجرهاى بود و مسلمانان از پنجره، خاك برمىداشتند كه باز دستور داد، پنجره را مسدود كردند. 1ولى علّت جلوگيرى عايشه از برداشتن خاك را، روشن نكرده كه آيا بدين جهت بوده كه مالكيّت خانه، به وى تعلّق داشته است؟
البّته اين عادت و روش از حدّ تربت شهيدان و پيامبر اكرم(ص)، فراتر رفت و تربت بعضى اصحاب آن حضرت را هم در برگرفت. مسلمانان به تربت صهيب رومى نيز تبرّك جسته، آن را به عنوان دارو به كار مىبردند، چنانكه برزنجى در كتاب «نزهۀ الناظرين» بر مصرف دارويى تربت صهيب رومى، تصريح كرده، هر چند از علت توجه به تربت صهيب رومى، جداى از ديگران سخنى به ميان نياورده است.
ب) تحول و دگرگونى اين روش در دورههاى ميانى
كاملاً پيداست كه اين پديده در همين حدّ، باقى نماند و باگذشت زمان، ارتقا يافت و به جايى رسيد كه مسلمانان، به خاك پاى مردانِ برجسته نيز تبرّك مىجستند. از جملۀ اين موارد، نقل شيخ عبدالقادر فاكهى در كتاب خود، «حسن التوسّل فى زيارۀ افضل الرسل» است كه به موجب آن شيخ بزرگوار امام سبكى، صورت خود را بر فرش و متكّاى خانه جديدى كه نواوى درآن استراحت كرده بود، نهاد تا بركت قدوم او را حس كند و فزونى شكوه و عظمتش را دريابد؛ چنانكه با گفتار خود، بدان اشاره كرده است:
وفى دار الحديث لطيف معنى
و در اقامتگاه جديد، معنى و مفهوم لطيفى وجود دارد، بر فرش و رختخوابى كه