42و جميع مراتب از هر طرف ايوان و غلام گردش ¹ دارد و بناى آن تماماً از آجر و سنگ و گچ است مگر همان غلام گردش‌ها كه از چوب مُنقّش است و تمام اسباب لازمه از فرش و ميز و صندلى و آينه و اسباب چراغ خوب در آنجا موجود و آماده است و سمت شرق و شمال آن دريا است و به جهت حفظ از رطوبت هوا، دو سمت آن را كخه به دريا نظر مى‌كند، پرده‌اى از نى كشيده بودند. ارتفاع اين برج تقريباً بيست و دو ذرع است. سدى در پايين عمارت در كنار آب مرداب ساخته‌اند. از سمت شرقى به واسطۀ رخنه آن خرابى به هم رسانيده است. امروز هوا اعتدالى داشت و آفتاب طالع و دريا ساكن و آرام. كشتى حاجى شيخعلى امروز به حركت افتاد، پاره‌اى از حجاج از قبيل نايب‌الصدر و ميرزا مهدى برادر اكبرخان با اين كشتى رفتند. از قرارى كه مى‌گفتند، كشتى مزبور چندان اعتبارى ندارد. به اين جهت با آن كشتى حركت ننموده منتظر كشتى كمپانى روس شديم كه روز يك‌شنبه موعود آمدن آن است. انزلى در شمال رشت و غربى بوغاز مُرداب واقع است و سه طرف آن آب است و يك طرف آن خشكى و متصل به طوالش مى‌شود نظير شبه‌الجزيره است و در سمت شرقى آن جزيره است كه آن را غازيان گويند. مابين غازيان و انزلى كه مُرداب داخل دريا مى‌شود، سيصد و شصت ذرع طول آن است. و در غازيان آبادى و تلگرافخانه و باستيان ² است. اما باستيان آنجا به جهت طغيان آب ويران و خراب است. و در غازيان يك ذرع كه زمين را حفر مى‌كنند، آب شيرين بيرون مى‌آيد و در سمت جنوب انزلى جزيره است كه آن را ميان شيته مى‌نامند و قريب هشتاد ذرع طول آن است و منتهاى عرض آن سيصد ذرع و در مابين آن دو جزيره از ميان مرداب، نى‌ها روييده، بالا آمده است و آنجا را اهالى انزلى قلم گودى مى‌نامند و از قرارى كه مى‌گفتند آن محل در قديم خشك بوده، به مرور دهور مغمور آب شده است. بالجمله انزلى آبادى معتبر از خانه‌ها و كاروانسرا و بازار و توپخانه و سربازخانه دارد. بازارچه طويلى هم در كنار اسكله واقع است كه از هر قبيل اصناف در آنجا نشسته‌اند و اين بندر استعداد همه نوع آبادى دارد كه از جانب دولت قاهره بذل اهتمامى بشود، مانند بنار خوب فرنگستان خواهد شد.

يكشنبه بيست و نهم رمضان ، وعدۀ آمدن كشتى كمپانى روس بود و نايب قونسول روس هم به همين ملاحظه از شهر رشت تا انزلى آمد كه ما را راه بيندازد، اما كشتى نيامد و از موعد خود تخلف كرد. والى هم براى راه انداختن ما تا امروز در انزلى بود، چون عيد فطر در پيش بود و بايد براى تهيۀ ملزومات عيد در شهر باشد، اجازه خواسته از انزلى رفت.