244اتصال به يكديگر دارند و از خيابان دو طرف كالسكهها و درشكهها و پيادگان حركت مىنمايند و در دو جانب اين ميدان نيز دكاكين بسيار بنا نهادهاند و انواع اجناس نفيسه از هر مقوله در آنجا گذاردهاند و در منتهىاليه اين خيابان نيز عمارت حقانيه ساختهاند كه عمارت ديوانخانۀ عدليه باشد. شبها كه ميدان به چراغ گاز و چراغهاى ديگر روشن مىشود صفا و شكوه ديگر دارد و در هيچ نقطه به اين شكوه و امتياز ميدانى ديده نشده است. و تفرجگاه مردم غالباً در روز و شب همين ميدان است و قهوهخانههاى خوب در اين ميدان است كه مردم در آنجا جمع مىشوند و قهوه و غليان و مشروبات صرف مىنمايند و در آن ميدان هر چند نفر، انجمنى كرده دور هم نشسته با يكديگر صحبت مىدارند و عيشها مىنمايند.
باغ نزْهت
اين باغ در سمت يمين خيابانى است كه محمدعلىپاشا در كنار نهر محموديه انداخته است و اين باغ را اسماعيلپاشا ساخته است. باغ وسيعى است خيابانها دارد و اشجار آن به حدى فراوان است كه آفتاب كمتر به سطح آن مىتابد. در وسط باغ، در مرتبۀ اعلا كلاه فرنگى براى موزيكانچيان ساختهاند كه عصرها در آنجا موزيكان مىزنند و در اطراف كلاه فرنگى هشت ستون از چوب است. اطراف آن باز است. صندلىهاى زياد در اطراف اين كلاه فرنگى گذاردهاند. يكشنبه و جمعه مرد و زن مىنشينند و در ورود و خروج از اين باغ از احدى اجرت نمىگيرند. باغى است كه از دولت براى نزهت خاطر رعيت احداث شده است و در اين باغ انواع و اقسام اشجار و ازهار است؛ از آن جمله درختى بود كه اسم آن را لَنج مىگفتند؛ درخت بلندبالايى است، از هندوستان مىآورند.
از قرارى كه مىگفتند خالى از سميّت نيست. باغى هم بالاتر از باغ نزهت است كه شخصى نصارا ساخته است، باغچهبندىها كرده است و مجسمههاى متعدده از سنگ و غيره در اطراف باغچهها نصب كردهاست و انواع گلها و رياحين در آن كاشته است.
درخت گلى است در اطراف ديوار عمارت خود كاشته بود كه آن را ابوجميل مىناميدند.
شاخههاى آن به ديوارها چسبيده بالا رفته بود و كل آن ارغوانى رنگ است و ديوارهاى عمارت به واسطۀ