98

اُمُّ القُرى

كلمۀ «ام»، اصل واساس و آغاز هر چيزى را گويند، و در قرآن مجيد از مكه به ام القرى «مادر زمين‌ها، ام الارضين» تعبير شده است.

«هٰذٰا كِتٰابٌ أَنْزَلْنٰاهُ مُبٰارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرىٰ وَ مَنْ حَوْلَهٰا» ¹ اين كتابى است كه آن را نازل كرديم، كتابى است پر بركت كه آن چه را پيش از آن آمده تصديق مى‌كند، و براى اين كه (مردم) ام القرى (مكه) و آن ها را كه گرد آن هستند، هشدار دهى.

وجه تسميۀ مكه به ام القرى

گويند در آغاز آفرينش زمين، آب تمامى سطح آن را فرا گرفته و اولين نقطه خشكى كه در روى زمين آشكار شد، مكان كعبه بود و اين خشكى، اندك اندك از اطراف كعبه بر آمده تا به مقدار كنونى گسترش يافته است. ² به همين دليل مكه را ام‌القرى ناميده‌اند. ³در روايت است كه:

«وَ وُضِعَ الْبَيْتُ فِي وَسَطِ الْأَرْضِ لِأَنَّهُ الْمَوْضِعُ الَّذِي مِنْ تَحْتِهِ دُحِيَتِ الْأَرْض» ⁴اين واقعه در شب و روز 25 ذيقعدةالحرام، رخ داده است. نام آن شب را «شب دحوالارض» نامند، يعنى پهن شدن زمين از زير خانۀ كعبه بر روى آب. ⁵ همان‌گونه كه روز آن را نيز روز دحوالارض ⁶