433كوتاه سخن اين‌كه اين عبادت بزرگ اگر به طور صحيح و كامل مورد بهره‌بردارى قرارگيرد و زائرين خانۀ خدا در آن ايام كه در آن سرزمين مقدس حضور فعال دارند و دلهايشان آماده است از اين فرصت بزرگ براى حل مشكلات گوناگون جامعۀ اسلامى با تشكيل كنگره‌هاى مختلف سياسى و فرهنگى و اقتصادى استفاده كنند، اين عبادت مى‌تواند از هر نظر مشكل گشا باشد و شايد به همين دليل است كه امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد: «لا يَزَالُ الدِّينُ قَائِماً مَا قَامَتِ الْكَعْبَةُ ¹؛ مادام كه خانۀ خدا برپا است اسلام هم برپا است.

و نيز حضرت على عليه السلام فرمودند: «وَ اللَّهَ اللَّهَ فِي بَيْتِ رَبِّكُمْ لَا تُخْلُوهُ مَا بَقِيتُمْ فَإِنَّهُ إِنْ تُرِكَ لَمْ تُنَاظَرُوا ²؛ خدا را، خدا را در مورد خانۀ پروردگارتان «مكه معظّمه»، هرگز تا زنده هستيد، آن را خالى نگذاريد، كه اگر آن را ترك گوييد مهلت داده نمى‌شويد «به عذاب خدا مبتلا مى‌شويد» و نيز به خاطر اهميت اين موضوع است كه فصلى در روايات اسلامى تحت اين عنوان گشوده شده است كه اگر يك سال مسلمانان بخواهند حج را تعطيل كنند، بر حكومت اسلامى لازم است كه به اجبار آن‌ها را به حج بفرستد. ³9

‍أ

فلسفه حج در نگاه امام خمينى رحمه الله

...در لبيك، لبيك «نه» بر همۀ بت‌ها بگوييد و فرياد «لا» بر همۀ طاغوت ها و طاغوتچه ها كشيد و در اطراف حرم خدا كه نشانۀ عشق به حق است، دل را از ديگران تهى كنيد و جان را از خوف غير حق پاك سازيد و به موازات عشق به حق از بت هاى بزرگ و كوچك و طاغوت ها و وابستگانشان برائت جوييد، كه خداى تعالى و دوستان او از آنان برائت جستند و همۀ آزادگان جهان از آنان برىء هستند.

در لمس حجرالاسود بيعت با خدا ببنديد، كه با دشمنان او و رسولانش و صالحان و آزادگان