432كشورهاى اسلامى نه تنها با روح حج منافات ندارد، بلكه طبق روايات اسلامى، يكى از فلسفه‌هاى آن را تشكيل مى‌دهد. چه مانعى دارد، مسلمانان در آن اجتماع بزرگ پايۀ يك بازار مشترك اسلامى را بگذارند و زمينه‌هاى مبادلاتى و تجارى را در ميان خود به گونه‌اى فراهم سازند كه نه منافعشان به جيب دشمنان برود و نه اقتصادشان وابسته به اجانب باشد كه اين دنيا پرستى نيست، عين عبادت است و جهاد، لذا در روايت هشام بن حكم از امام صادق عليه السلام ضمن بيان فلسفه‌هاى حج صريحاً به اين موضوع اشاره شده بود كه يكى از اهداف حج تقويت تجارت مسلمانان و تسهيل روابط اقتصادى است. ¹در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام در تفسير آيۀ «لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ...» ²مى‌خوانيم كه فرمود: منظور از اين آيه، كسب روزى است:

«إِذَا أَحَلَّ الرَّجُلُ مِنْ إِحْرَامِهِ وَ قَضَى نُسُكَهُ فَلْيَشْتَرِ وَ لْيَبِعْ فِي الْمَوْسِمِ ³؛ هنگامى كه انسان از احرام بيرون آيد و مناسك حج را بجا آورد در همان موسم حج، خريد و فروش كند (و اين موضوع نه تنها گناه ندارد بلكه ثواب دارد). ⁴برداشت از روايات

1- حج، پشتوانۀ دين

2- حج، پرچم دين

3- حج، آرامش دل‌ها

4- حج، نابود كنندۀ تكبّر

5- حج، ياد آور قيامت

6- حج، معاد مجسم

7- حج، قطع كنندۀ وابستگى به دنيا

8- حج، پايه و اساس دين

9- حج، روى آوردن به خدا

10- حج، حافظ دين

11- حج، مانع نزول عذاب