327

12

‍أ

سِقايَة الحاج

قبل از اسلام منصب «سقاية الحاج» ¹ در رديف منصب كليددارى خانۀ خدا بود و از مهم‌ترين مناصب محسوب مى‌شد. ضرورت و نياز شديد حجّاج در ايام حج به آب، آن هم در آن سرزمين خشك و سوزان و كم آب كه غالب ايام سال هوا گرم است به اين موضوع (سقايت حاج) اهميت خاصى مى‌داد و كسى كه سرپرست اين مقام بود، از موقعيت ويژه‌اى برخوردار مى‌شد، چرا كه خدمت او به حجاج يك خدمت حياتى به شمار مى‌رفت. ²جايگاه سقاية الحاج در كتاب و سنّت

خداوند در قرآن مجيد مى‌فرمايد:

«أَ جَعَلْتُمْ سِقٰايَةَ الْحٰاجِّ وَ عِمٰارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللّٰهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ جٰاهَدَ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ لاٰ يَسْتَوُونَ عِنْدَ اللّٰهِ...» ³؛ آيا آب دادن حاجيان و آبادى مسجدالحرام را قرار داديد مانند آن كس كه به خدا و روز آخر ايمان آورده است و در راه خدا جهاد كرده است، نزد خدا يكسان نيستند.

جمع زيادى از مفسرين از جمله حاكم «ابوالقاسم حسكانى» از محدثين اهل سنت شأن نزول اين آيه را دربارۀ على بن ابى‌طالب عليه السلام دانسته است. حاكم حسكانى از «بريده» نقل مى‌كند كه روزى «شيبة بن ابى طلحة» و «عباس بن عبدالمطلب» پس از اينكه ايمان آورده بودند بر يكديگر مباهات مى‌نمودند. عباس مى‌گفت: من امتيازى دارم كه هيچ كس آن را ندارد، من مسئول سقايت و آب دادن حاجيان بودم ⁴. شيبه مى‌گفت: مقام من والاتر است كه عمارت و تعمير مسجدالحرام به عهدۀ من