238

علت حرم

دربارۀ علّت حرم ودورى و نزديكى بعض جهات نسبت به بعض ديگر، روايات زيادى از ائمه معصومين عليهم السلام وارد شده كه شايسته است حداقل به يك روايت اشاره گردد:

«محمد بن ابى نصر» از حضرت رضا عليه السلام روايت مى‌كند و مى‌گويد: به آن حضرت عرض كردم:

علت حرم بودن اين حدود و دورى و نزديكى بعضى اطراف نسبت به اطراف ديگر چيست؟ فرمود:

وقتى آدم عليه السلام از بهشت خارج گرديد، بر «كوه ابوقبيس» نازل گرديد ¹ و چون تنها بود از وحشت و تنهايى شكايت كرد، خداوند متعال دانۀ ياقوت سرخى براى تسكين و آرامش خاطر و انس او فرستاد.

آدم عليه السلام آن دانه را بر زمين در نقطه اى كه خانۀ كعبه بنا شده قرار داد، روشنايى آن، آدم را جلب كرد و به دور آن مى‌چرخيد. شعاع نور و روشنايى آن از هر طرف تا حدّى پرتو افكن شد و آن حدّ به عنوان «حرم» معين گرديد. ²حدود حرم

دربارۀ حدود حرم ديدگاههاى مختلفى وجود دارد كه فقط به نظر صاحب «مرآت‌الحرمين»، بسنده مى‌شود.

صاحب «مرآت» مى‌گويد: خداوند مى‌فرمايد: «أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنّٰا جَعَلْنٰا حَرَماً آمِناً وَ يُتَخَطَّفُ النّٰاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ» ³. بدان كه كعبه را سه دايره در بر گرفته است: نخست دايرۀ مسجد، دوم دايرۀ حرم، سوّم دايرۀ ميقات‌ها، و هر شخص كه از دايرۀ سوم عبور كند و قصد ورود به مكه را داشته باشد ⁴ بايد محرم شود.

دايرۀ دوّم، دايرۀ حرم است كه از چهار سوى آن ستون‌هايى جهت تعيين موقعيت دقيق آن قرار داده شده است. «فاسى» در كتاب «شفاء الغرام» فاصلۀ ميان نقاط ياد شده تا مسجدالحرام را ذكر نموده كه در اين‌جا آن‌ها را بر حسب متر ⁵ بيان مى‌كنيم:

حدّ حرم در راه طائف، در مسير عرفات از بطن عرنه 2/7 - 37210 ذراع از ذرع دستى است ⁶. يعنى