197
نيابت در حج
انجام حج مانند ساير عبادات بر افراد مستطيع واجب است، به اين معنى كه اين عمل با مباشرت مكلّف پذيرفته خواهد شد لكن در برخى از شرايط، گرفتن نايب براى اين عمل عبادى امرى لازم به شمار آمده است.
معناى نيابت در حج
نيابت در حج آن ا ست كه فردى، به جاى فرد ديگرى حج بجا آورد كه چند صورت دارد:
1 - به نيابت از كسى كه واجب الحج است و نمى‌تواند حج واجب خود را بجا آورد.
2 - به نيابت از كسى كه حج مستحبى بجا آورد.
3 - هر يك از دو فرض فوق از دو حال خارج نيست يا تبرّعى بجا مى‌آورد، يا در مقابل عمل خود اجرت دريافت مى‌كند.
اجر و پاداش نايب
از روايات استفاده مى‌شود كه خداوند ضمن در نظر گرفتن اجر و ثواب براى نيابت دهنده، براى نايب نيز بهرۀ قابل توجهى قرار داده است.
امام صادق عليه السلام در رابطه با مردى كه از سوى ديگرى حج به جاى مى‌آورد فرمودند:
«لَهُ أَجْرُ وَ ثَوَابُ عَشْرِ حِجَجٍ وَ يُغْفَرُ لَهُ وَ لأَبِيهِ وَ لأُمِّهِ وَ لابْنِهِ وَ لابْنَتِهِ وَ لأَخِيهِ وَ لأُخْتِهِ وَ لِعَمِّهِ وَ لِعَمَّتِهِ وَ لِخَالِهِ وَ لِخَالَتِهِ إِنَّ اللَّهَ وَاسِعٌ كَرِيمٌ» 1؛ براى او اجر الهى و ثواب ده حج است و خداوند پدر و پسر و دختر و برادر و عمه و خاله و دايى او را مورد مغفرت قرار مى‌دهد، به حق كه خداوند داراى رحمت واسعه و كرم بى‌نهايت است.
عبداللّٰه بن سنان مى‌گويد: نزد امام صادق عليه السلام بودم مردى بر آن حضرت وارد شد، حضرت سى دينار به او داد، تا از جانب اسماعيل «فرزند امام صادق عليه السلام كه قبلاً از دنيا رفته» يك حج به جا آورد.
امام عليه السلام در پايان فرمود: تا زمانى كه اين اعمال را بجا آوردى، براى اسماعيل يك حج خواهد بود، به