276حاجيان و معمتران ببنديد؟ هند پاسخ داد: به خدا قسم مىخواهم اين كار را جهت حفاظت اثاثيۀ حجاج از دست دزدان انجام دهم كه د راين هنگام، عمر به او اجازه اين كار را داد.
احمد سباعى در بارۀ محل زندگى قبايل در مكه اين چنين آورده است:
در دوران سردارى قصىّ بر مكه، فضايى را در اطراف كعبه، كه موازى فضاى مسجدالحرام كنونى بوده، به وجود آورد و به قريشيان دستور داد كه خانههاى خود را در خارج از فضاى ياد شده و اطراف چهارگانۀ كعبه بنا كنند. در حالىكه پيش از قصى، هيچگاه به خود اجازۀ چنين كارى را نداده بودند كه خانههاى خويش را در اطراف كعبه بنا كنند. آنان سپس به دستور قصى راههايى را در بين خانههاى خود به وجود آوردند كه اين راهها به فضاى اطراف كعبه منتهى مىگرديد. مهمترين اين راهها، همان راه شيبه بوده كه هم اكنون «باب بنى شيبه» در آن قرار دارد. در آن دوران، قصىّ درى برفضاى اطراف كعبه قرار نداد همانطور كه ديوارى نيز بر آن ساخته نشد. همچنين قصى دستور داد قريش به هنگام ساختن خانههاى خويش ارتفاع آن را بلندتر از كعبه قرار ندهند تا همواره بر همۀ نقاط مكه مسلّط باشد.
قريشيان همواره مجالس عمومى و نشستهاى خود را در فضاى اطراف كعبه قرار مىدادند، تا آنگاه كه «دارالندوه» براى نشستهاى ويژه و مهم آنان ساخته شد.
در اينجا كوشيدهايم بر اساس گفتههاى ازرقى، نقشهاى تقريبى از مكه و موقعيتهاى مسكونى قبايل در آن و نيز سير عمران و آبادى در بين شعبهاى آن را ترسيم كنيم.
براى مجسم كردن آن در اذهان، ابتدا نقطۀ باب بنى شيبه را به عنوان نقطۀ آغازين در نظر مىگيريم و از آنجا مطالب مورد نظر خود را آغاز مىكنيم:
«باب بنى شيبه» اوّلين جايگاه متمركز شدن حركتهاى عمرانى در امّالقرىٰ بود، همچنانكه مهمترين ورودى به مسجدالحرام نيز به شمار مىرفت. بدين سبب خانههاى فراوانى در اين مكان ساخته شد و كمكم رو به افزايش گذاشت به طورىكه اين وسعت و افزايش، رو به سوى شرق و به طرف منطقه ريگزار «باب على» و نيز اندكى به سوى