246گرديده است. اين پلهها را خود به هنگام توسعۀ سعودى از ساختمان مسعى، ديدم و بر اولين پلّۀ قديمى اين پلهها پايين رفتم و عكسى را به يادگار گرفتم.
5- دوران پس از قرن پنجم تا قرن دهم هجرى، تحول و تغيير اين دوره نسبت به دورههاى پيشين، بهترين و بيشتر بود، زيرا در اين فاصله مردم نسبت به امور زندگى و فرهنگ اجتماعى پيشرفت قابل ملاحظهاى كرده بودند و به همين سبب در اين دوران تغييرات عمرانى و آبادانى فراوانى در مكه صورت پذيرفت كه مكه تا آن زمان چنين تحوّلى به خود نديده بود. در اين دوران بود كه مسعىٰ را اصلاح كردند و پلكانى بر روى صفا (در قرن هشتم يا نهم هجرى) بنا نمودند. ابن حجر هيثمى مكّى متولد سال 909 هجرى در فصل سوّم حاشيۀ خود بر كتاب «ايضاح المناسك» نووى، دربارۀ سعى و آنچه كه بدان مربوط مىشود، چنين آورده است:
«پلههاى صفا بسيار زياد بود و زمين اين دشت آنچنان پايين قرار داشت كه هر شخص، تعداد زيادى از پلههاى ياد شده را بالا مىرفت تا بتواند كعبه را ببيند. و نيز گفته شده كه وقتى اسبها در مسعىٰ حركت مىكردند، افراد حاضر در مسجد فقط نوك نيزۀ سواران را مىتوانستند ببينند. ليكن امروزه با پيمودن چندين پله، مىتوان خانه كعبه را ديد.»
وى سپس تعداد پلههاى موجود در صفا را دوازده عدد و مروه را پانزده عدد ذكر كرده است.
6- دوران پس از قرن دهم هجرى؛ يعنى دوران كنونى ما، كه تغييرات فراوان و چشمگيرى در كيفيت زندگى انسان در همۀ زمينهها به وجود آمده است.
شريف حسين بن على پادشاه پيشين حجاز، اصلاحات و تغييراتى در زمين مسعى داد، به طورىكه زمين آن را به وسيلۀ سنگهاى كوه سنگفرش نمودند. در حالىكه قبل از آن اين قسمت زمين خاكى بود و هرگاه برتعداد حاجيان افزوده مىشد، موجب بلند شدن گرد و غبار در هوا مىگرديد.
افزون بر آن، شريف حسين هيأتى از صاحبنظران را گِرد هم آورد و آنان را مأمور ساخت تا سقفى بر مسعى قرار دهند. اين سقف به هنگام سعى، حاجيان را از حرارت