214حكيم گفت: مكارم و بزرگى رفت و تقوا مانده است. اى برادرزاده، من با آن، خانهاى در بهشت براى خود خريدم و تو را شاهد مىگيرم كه من آن را در راه خداوند - عزّ و جلّ - قرار دادم.
اما «ازرقى» گفته است كه معاويه، «دارالندوه» را از «ابن رهين عبدرى» - كه يكى از فرزندان عامر بن هاشم بن عبد مناف ابن عبدالدّار بود - خريد و آن را تعمير و مرمّت كرد و هر زمانىكه به حج مشرف مىگرديد، در آن خانه وارد مىشد. ازرقى همچنين در تاريخ خود آورده: عبدالدار (فرزند قصىّ) دارالندوه را در اختيار فرزندش عبدمناف (پسر عبدالدار) قرار داد و هرگاه قريش قصد آن را داشت - كه در مسألهاى مشورت نمايد - دارالندوه توسط عامر بن هاشم بن عبد مناف بن عبدالدار يا بعضى از فرزندان او و يا فرزندان برادرش باز مىگرديد.
در بارۀ مكان دارالندوه ميان تاريخ نگاران اختلاف نظر وجود دارد. ليكن بحمداللّٰه موفق شديم موقيعت اصلى آن را در مسجدالحرام تعيين نماييم.
اين خانه، همواره ساختمان معروف و معمورى بوده است و پس از آن نيز اين خانه ويژۀ سكونت خلفا - هنگامىكه براى اداى فريضۀ حج به مكه مىآمدند - گرديد.
به مرور زمان اين ساختمان رو به فرسايش گذاشت به طورىكه مدتى مركز جمع آورى زبالههاى مسجدالحرام گرديد. معتضد باللّٰه عباسى، اين وضع را مناسب با شرافت و كرامت مسجدالحرام ندانست و از طرفى به علت ازدياد تعداد مسلمانان - مسجد نيز براى نمازگزاران كوچك مىنمود - به دستور او دارالندوه تخريب و براى نماز و عبادت مسلمانان به مسجدالحرام افزوده شد. گفتنى است كه اين عمليات در سال 281 هجرى صورت گرفت. دربارۀ محل استقرار دارالندوه اختلاف نظر بين صاحبنظران وجود دارد و از آن ميان سه گفته وجود دارد:
1- دارالندوه در مكان مقام حنفى در مسجدالحرام بوده است.
2- عدهاى بر اين اعتقادند كه مكان واقعى آن، معلوم نبوده است ليكن گفتهاند احتمالاً در بين مقام حنفى و شبستان باب الزّياده قرار داشته است.
3- محل دارالندوه در فضاى باب الزياده است و شامل رواق آن و قسمتى است كه