203مؤذنان آن منارهها حقوقى نيز قرار داده شد. «عبداللّٰه بن مالك خزاعى» داراى منارههايى بود، از آن جمله چهار مناره بر بالاى كوه «ابو قبيس» داشت. در مقابل آن، بر بالاى كوه «رأس الأحمر» نيز منارهاى ساخت و منارهاى نيز بر كوهى كه مشرف بر «شعب عامر» بود، و نيز منارهاى مسلط بر «مَجْزَره» بنا كرد و منارههايى بر كوه «تُفّاحه» و كوه «خليفة ابن عمر البكرى» و كوه «كُدَى»، كه بر درّه مكه مسلط بود، ساخت. تمامى منارههاى ياد شده به «عبداللّٰه بن مالك خزاعى» از پيشكاران هارون الرشيد منسوب است.
منارههاى ساخته شده به وسيلۀ «بَغَا»، كه كنيۀ ابو موسى نيز داشت و غلام هارون الرشيد بود عبارتند از: منارههايى بر بالاى رأس «فَلَق» و بالاى كوه «احمر» و كوه «خليفه» در كنار مناره عبداللّٰه خزاعى و دو مناره بر كوههاى «مقبره» و «خزوره» و دو مناره بر كوه «عمربن خطاب» كه معروف به «نوبى» بود. و منارهاى بر كوه «أنصاب» كه در امتداد كوه «اجياد» بود و نيز منارهاى بر بلندى «ام حارث» كه مشرف بر «حصحاص» بوده و همچنين منارهاى بر كوهى كه مسلّط بر «خَرْمانيه» بوده و منارهاى كه مسلط بر «خضير» يا «بئر ميمون» بوده و منارهاى در منا در كنار «مسجدالكبش».
سپس «فاكهى» مىگويد: در دورانهاى گذشته بر بالاى هر يك از منارههاى ياد شده افرادى بودند كه نداى اذان را سر داده و ماهيانه حقوق دريافت مىكردند. ليكن با گذشت زمان و تغيير اوضاع، كم كم اين افراد به علت نرسيدن حقوق، كار خود را رها نمودند. اما هم اكنون در بعضى از منارههاى ياد شده اذان گفته مىشود كه حقوق آن را «عبد العزيز بن عبداللّٰه سهمى» مىپردازد.
«فاسى» در دنبالۀ سخن خود مىگويد: در دوران ما، اذان گفتن بر بالاى منارههاى ياد شده، ترك شده و فقط در ماههاى رمضان به علت آنكه بعضى از مردمان مكه، بالاى كوههاى اطراف آن زندگى كرده و سحر خود را مىگذرانند شخصى در سحر نداى اذان را بر افراد بالاى آن كوه سر مىدهد. اين كوهها عبارتند از: كوه «قبيس» و كوهى «برقراره»، معروف به «بَلَعْلَع» و كوه «احمر» كه بدان كوه حارث نيز گفته مىشود. اين نسبت منسوب به مؤذنى بوده كه بر بالاى آن سحرى خورده و اذان نيز مىگفته است. تمامى اين مؤذنان همانند مؤذنان مسجدالحرام داراى مقررّى هستند كه از مصر برايشان ارسال مىگردد.