189طرف است. سقف آن از شيروانى است كه از ديوارهاى حجرۀ ياد شده جلوتر آمده و مردم به عنوان سايبانى از آن استفاده مى‌كنند. در آن زمان مردم اين مكان را اينگونه توصيف كرده‌اند:

«خانه‌اى است مربع كه در بالاى آن، گنبد بزرگى قرار دارد و در جهات چهارگانۀ آن، بجز سمت جنوبى، پنجره‌هايى آهنى است. و در سمت شمالى آن از برون دو حوض قرار دارد كه در ميان اين دو حوض درى نصب گرديده است. در ميانۀ اين خانه، «تالابى» بزرگ قرار دارد كه به وسيلۀ آب زمزم پر مى‌شود. اين آب ابتدا به وسيلۀ قناتى هوايى از زمزم به سوى ديوارهاى خانه مى‌آمد ليكن اينك به قناتى زمينى تبديل شده و از آن به تالاب ياد شده جارى مى‌شود. اين آب به صورت فواره از ميان اين آبگير خارج مى‌شود.

رفعت پاشا گفته است: اين خانه در سال 807 هجرى تعمير گرديده است و «عباس بن عبدالمطلب» در اين جايگاه حاجيان را سيراب مى‌كرد.

مردم گفته‌اند: فاصلۀ ميان اين سقاخانه تا حجرالأسود هشتاد ذراع آهنى ¹ بوده است.

در تاريخ «الغازى» آمده است: به گفتۀ ابن فهد: سقاخانۀ عباس در فاصله ميان ركن (حجر الأسود) و زمزم، در نزديكى جايگاه نشستن «عبداللّٰه بن عباس» در مسجدالحرام بوده است. سپس از سوى «عبد اللّٰه بن زبير» به جايگاه كنونى آن تغيير مكان يافت. گنبد آن ابتدا از چوب بوده، سپس در دوران خلافت «معتمد احمدبن متوكّل عباسى» در سال 259 هجرى گنبدى از سنگ بر آن قرار داده شد.

پس از آن، در دورانهاى مختلف از سوى خلفا و بزرگان، تغييرات و تعميراتى در آن صورت گرفت.

«شيخ عبدالرؤف منادى» گفته است: سقاخانۀ عباسى در آغاز به صورت حوض‌هايى در مسجدالحرام بود، ليكن هم اكنون به صورت آبگيرهايى در آمده است.

اين حوض‌ها ابتدا در دست «قصى»، سپس به فرزندش «عبد مناف» پس از آن به فرزندش «هاشم» سپس به فرزندش «عبد المطلب»، بعد از آن به فرزندش «عباس» و بعد