61
النّارِ أهلُها بِمُشاهَدةِ مَناسِكِ الْحَجِّ مِنْ اوّلها الَي آخِرِها لأُِولى الألبابِ وَ أُولي النُّهي. 1
پيامبر اكرم(ص) در خلال مناسك حج، احكام آن را تشريع نفرمودهاند مگر به دليل آماده كردن مردم براى درك عوالم مرگ، قبر، زنده شدن و صحراى قيامت. صاحبان دل و خرد با مشاهدۀ ابتدا تا انتهاى مناسك حج چگونگى ورود اهل بهشت را به بهشت و دوزخيان به جهنّم را قبل از ورود به صحنه محشر شهود مىكنند.
البته اين مشاهده از جنس شهود قلبى است نه مشاهده با چشم سر. خوشا به حال آنان كه دل از دنيا بريدهاند و ميل به قيامت و لقاى پروردگار، مرگ را در نظر آنان زيبا كرده است. همين باعث شده تا قلب زنده و روح سرشار از ايمان، نور يقين را در آنها جلوهگر نمايد. آنان با اين سرمايه و استطاعت معنوى راهى كعبه معشوق مىشوند، و با سفر حج، در ملكوت سير مىكنند و به جاى خانه در آغوش صاحب خانه آرام مىگيرند:
جلوه بر من مفروش اى ملك الحاج كه تو
خانه مىبينى و من خانه خدا مىبينم
خداوند سبحان، بنىآدم را از خاك آفريد و ايشان را به سوى لقاء خود، دعوت فرمود. چون آدمى در اوايل كار، به سبب فرو رفتن در تاريكىهاى عالم طبيعت و اسارت در زندان آب و گل، به اين عوالم عالى دست نخواهد يافت، به لطف خويش از عالم خودشان معمورهاى