62مسير خواستۀ ذاتى، طبيعى و فطرى خود، بهرهگيرى از عقل، انديشه، خردورزى و تدّبر را ضرورى و بهرهگيرى از علم، آگاهى و پژوهش را لازمۀ اين حركت و نوآورى، كشف و اختراع را نتيجۀ آن مىداند. ضمن آنكه رشد و پيشرفت در وضع كنونى خود را هدف قرار داده است.
از ويژگىهاى جهانبينى اسلام، واقعبينى و درك قوانين حاكم بر جهان و جوامع است. از اين رو، «علم مدار»، «عقلگرا» و دوستدارِ «تفكر بنياد» و دشمن «تحجّر»، «تبعيت كوركورانه» و «تصلّب در شكل و قالبها» است.
با مطالعه تاريخ تمدنها و ظهور و افول آنها مشخص مىشود كه دو عامل، بيش از عوامل ديگر، تعيينكننده وسرنوشتساز بوده است. نخست،