63موقعيت و ارزش علم، عالم، تعليم و پژوهش و در نتيجه، نوآورى، ابداع و سرانجام قدرت ناشى از آن است و عامل دوم كه بىارتباط با آن نيست، ايمان، اخلاق و جهان بينى حاكم است. پس دو بال علم وايمان، در دراز مدت تعيين كنندۀ وضع و چگونگى حركت صعودى يا نزولى تمدنها، دولتها، انقلابها و نظام سياسى - اجتماعى بوده است.