273بخش بعدى آيه مى‌فرمايد: «وَ لاٰ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ»، زيرا كينه و بغض نسبت به كفار در دل مؤمنان وجود داشت. از سوى ديگر شأن نزول آيه نيز مشعر به اين است كه منظور از آمّين كافران هستند، زيرا اين آيه در شأن حُطَم بن هند البكرى نازل شده است، وى در مدينه خدمت پيامبر رسيد و بدون اين‌كه اسلام بياورد از محضر وى خارج شد، [و يا اين‌كه اسلام آورد و بعد مرتد گرديد] ، و در سال بعد به قصد حج و با هدى مقلّد روانه مكه شد. ¹

تفسير دوم آن‌كه تنها مسلمين منظور آيه مى‌باشد، به دليل اين كه شعائر الهى تنها لايق حال مؤمنان است، و كفار شعائر الهى نداشتند تا خداوند به مؤمنان دستور رعايت و عدم احلال آن را بدهد. ² برخى از مفسران نيز تصريح نموده‌اند كه منظور از قاصدين كسانى هستند كه براى زيارت به سوى بيت‌الله مى‌آيند، و در كنار آن به فضل مادى و مالى نيز مى‌رسند. ³به نظر مى‌رسد اين تفسير بهتر باشد چرا كه در خود آيه دليل تأييد آن وجود دارد زيرا مى‌فرمايد: «يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنْ رَبِّهِمْ وَ رِضْوٰاناً»، و شكى نيست كه كفار اميدى به فضل و رضوان الهى ندارند تا در پى آن باشند، چنانكه در جاى ديگر فرمود: «فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللّٰهِ وَ فَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَ اتَّبَعُوا رِضْوٰانَ اللّٰهِ (آل‌عمران: 174)». از سوى ديگر اين آيه شريفه پس از آيه «إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلاٰ يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرٰامَ بَعْدَ عٰامِهِمْ هٰذٰا» ، نازل شده است ⁴ و نمى‌تواند شامل حال كفار شود، چرا كه سوره مائده جزء آخرين سوره‌هاى نازله و