219أنا الله ذو بكة خلقتها يوم خلقت السماوات و الأرض و يوم خلقت الشمس و القمر». ¹ضمناً از اضافه شدن كلمه ربّ به «البلدة» معلوم مى‌شود كه مكه تحت ربوبيت ويژه حضرت حق قرار دارد، چنانكه درباره كعبه نيز فرمود: «فلْيَعْبُدُوا رَبَّ هذَا الْبَيْتِ(قريش: 3)».

د. حرم امن

قرآن به مكه به اين موصوف نموده و مى‌فرمايد: «أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنّٰا جَعَلْنٰا حَرَماً آمِناً (عنكبوت: 67)». و نيز مى‌فرمايد: «أَ وَ لَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً يُجْبىٰ إِلَيْهِ ثَمَرٰاتُ كُلِّ شَيْءٍ رِزْقاً مِنْ لَدُنّٰا (قصص: 57)». كلمه حرم، يعنى مكانى كه داراى حريم و حرمت است، از يك سو كسى غير از صاحبش حق تعرض به آن را ندارد، و از سوى ديگر بايد احترام و حقوق آن را رعايت نمود. ²

ه. ام القرى

چنانكه فرمود: «وَ هٰذٰا كِتٰابٌ أَنْزَلْنٰاهُ مُبٰارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرىٰ وَ مَنْ حَوْلَهٰا (انعام: 92)». و نيز در جاى ديگر فرمود: «وَ كَذٰلِكَ أَوْحَيْنٰا إِلَيْكَ قُرْآناً عَرَبِيًّا لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرىٰ وَ مَنْ حَوْلَهٰا (شورى: 7)».

امّ به معناى ريشه و اصل هر چيز است، امّ بودن مكه ممكن است بدين معنا باشد كه دعوت پيامبر از اين شهر آغاز و به ديگر شهرها منتشر شد. ³ و ممكن است به اين معنا باشد كه [خشكى] زمين از مكه شروع شده است. ⁴ و به