193خود دستور مى‌دهد، در آن مواقف كريمه و مواضع شريفه به جاى ياد و نام از نياكان خود و پرداختن به مفاخر دنيوى، به ياد خدا باشند.

ج. منظور از اين عبادت خودسازى است، بدين معنا كه انسان با نفس خود قهر كرده و آثار نفس، و نقوش باطله را آن محو نمايد تا نور حق و جلال و عظمت خدا تجلى كند. به ديگر سخن چون مناسك حج را به جاى آوردى و آثار بشرى را محو نمودى، اينك نوبت تنوير قلب به وسيله ياد خداست. ¹ بسان ياد نياكان

در اين آيه شريفه تشبيهى به كار رفته است و آن اين كه فرمود: «كَذِكْرِكُمْ آبٰاءَكُمْ» ، يعنى همان‌گونه كه به ياد پدرانتان هستيد، به ياد خدا باشيد. ممكن است منظور اين باشد كه همان‌گونه كه فرزند به پدر و مادرش پناه مى‌برد، و در گرفتارى‌ها آنها را مى‌زند، شما نيز به خدا پناه برده و او را صدا بزنيد. ²معناى اين ديدگاه است، كه ذكر خدا به ياد نياكان تشبيه شده است، و ياد نياكان نفى نشده است.

اين احتمال نيز وجود دارد كه منظور از «كذكركم»، وجود هر دو ذكر نباشد، چنانكه برخى از مفسران نيز گفته‌اند، بلكه منظور از تشبيه اهتمام در ذكر باشد، بدين معنا كه بايد از ذكر مفاخر آباء و اجداد دست برداشت، و ذكر خدا را با همان اهتمام، بلكه بيشتر جايگزين آن نمود. اين معنا از روايت امام باقر مستفاد است كه فرمود: « فأمرهم الله سبحانه أن يذكروه مكان ذكرهم آباءهم ».