117 6. اقسام موانع

از مهمترين بخش آيات حج، اين فقره است كه مى‌فرمايد: «فَإِذٰا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ» ، كه در حقيقت زيارت خانه خدا را پس از تقسيم به حجّ و عمره، حج را به حج تمتع و غير تمتع تقسيم مى‌كند.

جمله «فَإِذٰا أَمِنْتُمْ» ، فرع بر جمله «فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ» است. ¹و بر اساس آن، محرم و وظيفه او يكى از اقسام زير است:

أ: محرمى كه در كمال امنيت و آسايش است و بدون هيچ مانعى همه اعمال را انجام مى‌دهد، به حكم «فَإِذٰا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ» ، بايد عمره و حج را به جاى آورد.

ب: محرمى كه با دشمن يا راهزن يا مأموران دولت يا ترس روبرو مى‌شود كه نمى‌تواند اعمال را به جاى آورد، به حكم «فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ» ، وظيفه‌اش قربانى و بيرون رفتن از احرام است.

ج: محرمى كه با مانع درونى روبرو است و قادر نيست تا اعمال را انجام دهد، به حكم احصار مستفاد از «أُحْصِرْتُمْ» ، و يا محصور مستفاد از «فَمَنْ كٰانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً» ، بايد براى احلال فديه قربانى نمايد.

7. انواع حج

حجّ در يك تقسيم به واجب و مستحب تقسيم مى‌شود. و هر كدام از اين دو ممكن است براى خود يا ديگرى و به اصطلاح اصلى يا نيابى باشد، از زاويه ديگر