331سختى كه سلمان و ياران، قادر به شكستن آن براى حفر خندق نشدند، مى‌نويسد:
«فرقى سلمان حتى أتى رسول اللّٰه - صلّى‌اللّٰه عليه [ وآله ] وسلّم - و هو ضاربٌ عليه قبّة تركيّه». 1ترجمۀ فارسى جمله از اين قرار است:
«سلمان پيش پيمبر رفت كه در يك خيمۀ تركى جاى داشت.» 2همين مضمون تاريخى را على بن برهان‌الدّين به استناد ابن‌حزم چنين جمع‌بندى كرده است:
«إنّه الصحيح الذي لا شك فيه و لا وهم و عسكر بهم - صلّى‌اللّٰه عليه [ وآله ] وسلّم - إلى سفح سلع و هو جبل فوق المدينة أي فجعل ظهر عسكره إلى سلع... و الخندق بينه و بين القوم، أي و ضربت له - صلّى‌اللّٰه عليه [ وآله ] وسلّم - قبة من أدم». 3با توجّه به اين پژوهش، مى‌توان از نظر تاريخى پذيرفت كه خيمه‌گاه محمّد صلى الله عليه و آله در مجاورت مسجدى بوده كه بعدها مسجد فتح بر آن مكان بنا شده است. لذا بناى مذكور در دو برهه از زمان - يكى در واقعۀ خندق و ديگرى در موارد متعدّدى پس از پايان‌يافتن واقعه - مكان دعا و نماز محمّد صلى الله عليه و آله بوده است.
چنانچه در وصف مسجد ذباب آورديم، پيامبر در نظارت بر امر خندق‌كَنى مدافعان مدينه، خيمه‌گاه ديگرى بر تپّۀ ذباب داشته كه آنجا نيز به دعا و نماز مى‌پرداخته است. همين امر موجب اشتباه بسيارى از محقّقان در تفكيك تاريخى و موضوعى اين دو خيمه‌گاه در جريان يك واقعه شده است. 4