272آنچه در تصاوير يادشده از هشتاد سال پيش مشاهده مىكنيم، اثرى بر جاى نمانده است.
حقير كاتب در سالهاى زيارت و پژوهش در مدينه، منطقه احد را كاملاً در حال تغيير يافتم. بر محوّطۀ قبور مسطّح شدۀ شهداى احد ديوار كشيده شده است و قسمت جنوبى آن با شبكههاى فولادى، محلّ روىآوردن زائران است.
حقير پس از مشاهدۀ شبكههاى آهنين - محلّ ايستادن زائران - احساس كردم كه نوع و طرح شبكهها كاملاً شبيه ضريحهاى ايرانى كه در ايران حول مقابر مذهبى مشاهده مىشود، به نظر مىرسد. در ذىالحجّۀ سال 1395 به منزل مرحوم «سيّد مصطفى عطّار» در مدينه رفتم و مسأله را ضمن مذاكرهاى با وى در ميان گذاشتم. ايشان كه در فاصلۀ سالهاى 1361 تا 1368 ه .ق. شهردار مدينه بود و با رفت و آمدهاى ايرانيان به اماكن زيارتى مدينه در طول هشتاد و پنج سال زندگى آشنايى داشت، بيش از هر كس ديگر مىتوانست راهنماى من در پاسخ به اين سؤال باشد. ايشان به من گفت:
«پس از تخريب بناى عظيم مشهد حمزه و صحابه در احد، زمين اطراف مقابر، حصارى نداشت و مكرّراً ديده مىشد كه سگهاى ولگرد آن وادى، از روى قبور رفت و آمد مىكنند. عدّهاى از عالمان مدينه، موضوع را با امير وقت مدينه در ميان گذاشتند و امير به احداث ديوار و حصاربندى آن امر كرد و من پيشنهاد دادم كه از ضريح آهنى كه قبل از اين، حول مقابر اهلبيت عليهم السلام در بقيع قرار داشت و توسّط علاقمندان امامان معصوم عليهم السلام به محلّى امن انتقال يافته، از آن مراقبت مىشد، براى حصار مشهد صحابۀ پيامبر در احد استفاده شود و اين كار صورت گرفت.»
پرسيدم: «اين ضريح را چه كسانى بر مقابر اهلبيت عليهم السلام در مدينه گذاشتند؟» گفت:
اين ضريح در زمان قاجار و تحت حمايت آنان و همكارى و موافقت سلطان عثمانى و طىّ تشريفاتى از طرف ايرانيان به مدينه حمل گرديد و در محلّ معروف به قبّۀ اهلبيت نصب گرديد.
«سيّد مصطفى عطّار» متناصلى فرمانى را همبه مننشان دادكه معلوممىداشت كه