261شايانِ توجّه او در بدر و احد و در طول سالهاى تعليم و تعلّم عوالم معنوى اسلام و مخالفت با انديشههاى جاهلى، وى را از برجستهترين ياوران محمّد صلى الله عليه و آله كرد.
در احد در حالى كه بيش از سى و چهار سال از عمرش نگذشته بود، به دست «ابى بن خلف» به شدّت مجروح گشت و با آخرين رمقى كه در جان داشت، او را به مدينه بردند و مستقيماً به خانۀ پيامبر و عايشه بردند تا شايد مداوا شود. امّسلمه خطابش كرد:
«اى عموزادۀ من! چرا به خانۀ ما وارد نشدى؟
پيامبر دستور داد او را نزد امّسلمه برند تا مراقبت كند؛ ولى شدّت جراحت، آخرين رمق حيات دنيوى را از «شمّاس» ستاند. پيامبر صلى الله عليه و آله به احترام، جسد او را به احد برگرداند تا در كنار ديگر مؤمنان بىآنكه غسل شود، دفن گردد. 1
2 - 5 / پ : شهداى انصار، مدينه
بر اساس اسناد ابنهشام و ابناسحاق 2 آنان كه از انصار و مدنىتبار بودند و در احد مؤمنانه مقاومت كردند و در راه هدف خدايىشان به دست مهاجمان قريشى كشته شدند، شصت و شش نفر بودند:
از «بنو عبدالأشْهَل»: عمر بن مُعاذ، حارث بن انس، عُمارة بن زياد، سلمة بن ثابت، عمرو بن ثابت، ثابت بن وقش، رفاعة بن وقش، حُسَيل بن جابر - ابوخذيفه - كه اشتباهاً توسّط مسلمانان كشته شد. صَيفى بن قَيطى، حَبَاب بن قَيْظى، عبّاد بن سَهْل، حارث بن اوس بن معاذ.
از «اهل راتِج»: اياس بن اوس، عبيد بن التَّيّهان، حبيب بن يزيد.
از «بنوظفر»: يزيد بن حاطب.
از «بنوعمرو بن عَوف»: ابوسفيان بن حارث، حنظلة بن ابىعامر.
از «بنوعبيد بن زيد»: انيْس بن قتاده.