138جغرافيايى، سفرنامهها و در مطابقت با مشاهدات و نقشههاى جغرافيايى دنبال كرد.
در اينجا دو شيوۀ بررسى وجود دارد. يكى آنكه يك كتاب موثّق سيره و مغازى را ملاك تحقيق قرار داده، پس از انطباق آن با جغرافيا، به منبع موثّق ديگرى مراجعه نماييم و آن را ذيل آن منبع نخست و يا در هامش و حاشيۀ آن ياد آوريم. اين تحقيق كمكى در شناخت ماهيّت وقايع، به پژوهندگان نمىكند. محفوظات را مىافزايد؛ ولى توالى را نمىنماياند. در كتاب حاضر، راه مشكلتر را برگزيديم و آن، تلفيق مستندات مختلف تاريخى در تنظيم يك گزارش جغرافيايى از مسير بدر است. پس از پژوهش، به اين نتيجه رسيديم كه بهترين تلفيق در ارائۀ چگونگى مسير، بايد در محدودۀ «مغازى» واقدى، «السّيرۀ» ابناسحاق و «الطّبقاتِ» ابنسعد، تنظيم گردد.
در اين تنظيم آنچه مربوط به تاريخ است، در صفحات گذشته ياد كرديم و آنچه مربوط به جغرافيا و در ارتباط با موضوعات تاريخى است، ذكر مىكنيم:
«در اين وادى ما با دو مسير روبرو هستيم: نخست مسير مسلمانان از شمال به جنوب غربى و دوم مسير بتپرستان از جنوب به شمال.»
1 / ت : مسير مسلمانان
واقدى در بارۀ نخستين منزلگاه محمّد صلى الله عليه و آله پس از خروج از مدينه مىنويسد:
«و خرج رسول اللّٰه - صلّىاللّٰه عليه [ وآله ] وسلّم - بمن معه، حتى انتهى إلى نَقْب 1 بنيدينار، ثمّ نزل بالبقيع و هي بيوت السُّقيا». 2بقع نقب بنىدينار را واقدى در مدينه مىداند؛ ولى سقيا را «متّصل به بيوتالمدينه» مىخواند. دربارۀ سقيا در كتاب اوّل، فصل پنجم به تفصيل سخن گفتهايم و موقعيّت فعلى آن را نشان دادهايم.