113صحابى مدنىتبار به چشم مىخورد كه او نيز گفته بود:
«يا رسول اللّٰه! كانت أوّل وقعة أوقعها اللّٰه تعالى بأهل الشرك، فكان الاثخان في القتل أحبّ إليّ من استبقاء الرجال...». 1پيامبر پاسخ سريعى نداد. به عريش رفت و دو گروه هواداران خشونت و معتقدان به گذشت و عفو، در انتظار پاسخ محمّد صلى الله عليه و آله ماندند.
واقدى مىنويسد:
«پيامبر وقتى براى اعلام نظر نهايى در جمع ياران حضور يافت، فرمود:
«إنّ اللّٰه عزّ و جل ليشدّد القلب فيه حتّى يكون أشدّ من الحجارة، و إنّه ليُليّن القلب فيه حتّى يكون ألين من الزّبد»:
«خداوند گاهى قلب را چنان سخت مىفرمايد كه از سنگ هم سختتر باشد و همو قلب را چنان ملايم و نرم مىكند كه از كَرهاى هم نرمتر باشد.» 2در نتيجه با آنكه خودِ آن حضرت، بيش از هر كس ديگر از سران قريش زجر و زحمت و مصيبت ديده بود، فرمان عفو را صادر كرد و اصل را بر گذشت و نه انتقام نهاد.
احمد بن حنبل در «مسند»، مُستندى را به ياد مىآورد كه محمّد صلى الله عليه و آله پس از شنيدن نظر عُمر بن خطّاب: «فأعرض عنه النّبيّ صلى الله عليه و آله ». را ثبت كرده است. «حاكم»، حديث را از طريق «ابوزكريّا يحيى» آورده و اضافه مىكند كه عبداللّٰه بن رواحه نيز خواستار آتشزدن سران اسيرشدۀ بتپرستان در بيابان شده بود! 3محمّد بن جرير طبرى پس از شرح گذشت پيامبر از آن همه خاطره و ديرينۀ نفرت