116رياض به زيور طبع مزيّن گرديد.
علىبن موسى در فصل «الخاتمه»، باب ثالث، چگونگى تجديد بنا و توسعۀ مسجد به وسيلۀ سلطان عبدالمجيد عثمانى را به رشتۀ تحرير درآورده كه ذيلاً اهم اين اقدامات را، با توجّه به منابع ديگرى كه در دسترس حقير بود، به اجمال به ياد پژوهندگان مىآوريم:
در سال 1265 ه . ق. كه يكى از گنبدهاى شبستان مسجد فرو ريخت، داود پاشا شيخالحرم - نامهاى به عبدالمجيد عثمانى نگاشت؛ بدين مضمون كه حدود چهار قرن از بناى مسجدالنّبى مىگذرد و آنچه از زمان قايتباى و سلاطين عثمانى صورت پذرفته، رو به فرسودگى نهاده و بناى مسجد از بنيان و اساس به مرمّت يا توسعه نيازمند است.
عبدالمجيد عثمانى مصمّم به نوسازى مسجد گرديد و گروهى از معماران، مهندسان و هنرمندان را با وسايل و ابزار كامل، عازم مدينه نمود. ايّوب صبرى پاشا - افسر ارتش ترك - در «مرآت مدينه» 1 به تفصيل از اين بازسازى ياد كرده است. شكى نيست كه اين كتاب از اهمّ مراجع تاريخ مدينه در زمان سلاطين عثمانى است.
نام شكراللّٰه خطاط تزيينكنندۀ بناى مسجد و حليم معمار و ابراهيم رييس بنايان، بيش از هر شخص ديگرى جلوهگرى مىكند و م.ك. اينان در رسالۀ «آخرين خطاطان»، (ص64)، به ما نشان مىدهد كه چگونه شكراللّٰه خطّاط از طرف شهروندان استانبول اين وظيفۀ خطير را در تزئين بناى مسجد به نحو احسن انجام داده است.
بتنونى در «الرّحلة الحجازيه» (ص214) در خصوص نام خوشنويسى كه نگارههاى ديوار مسجد را از بابالسّلام تا شرق آن به خطّ ثلث مجوّف كتابت كرده، مىگويد:
مرحوم عبداللّٰه بك زهدي الذى أوفده السلطان عبدالمجيد إلى المدينة لهذه الغاية و مكث بضع عشر سنين يعمل في بيت رسول اللّٰه.
به هر حال مهندسان ترك، پس از بررسى وضع بناى مسجد، چنين نظر دادند كه