282
«گنبدى كه در سمت راست دوبرج قرار گرفته، به عاتكه و صفيه، عمههاى رسول خدا تعلّق دارد.
و همچنين بيست و هفت سال قبل از وى، حسام السلطنه در سفرنامهاش از بقعۀ خارج بقيع، به عنوان«بقعه صفيه و عاتكه»نام مىبرد. 1
البته از آنان انتظار بيش از اين نيست؛ زيرا اولى يكى از درجه داران عالى رتبۀ مصر بود كه با سمت فرماندهى نيروى محافظ محمل، از طرف پادشاه مصر به حجاز سفر كرده و دوّمى يكى از وزراى دوران قاجار است كه ديدهها و شنيدههاى خود را به رشته تحرير درآوردهاند. 2
از مطالبى كه مؤيد نظريۀ ما است، گفتار على حافظ از نويسندگان اخير و از اهالى مدينه است. او مىگويد:«در اين محل دو قبر وجود دارد؛ يكى قبر صفيه و ديگرى در ميان مردمِ مدينه شهرت دارد كه به عاتكه متعلق است و لذا اين بخش را بقيع العمات مىگويند آنگاه اضافه مىكند: ولى از نظر تاريخى هجرت عاتكه به مدينه معلوم نيست و حتّى پذيرفتن اسلام از سوى وى نيز مورد اختلاف است. 3
نگارنده در تأييد اينمطلب مىگويد: مراجعه به كتب رجال و تراجم هم مبين اين است كه از ميان پنج عمۀ رسول خدا صلى الله عليه و آله تنها صفيه به مدينه مهاجرت كرده و بقيه آنها يا قبل از اسلام از دنيا رفتهاند و يا به عللى از جمله در اثر ممانعت همسرشان به مدينه هجرت ننمودهاند.
ابن قتيبه(م276)مىگويد: «وَلَم تسلم من عمّاته صلى الله عليه و آله إلّاصفيّه» ؛ 4«از عمّههاى رسول بجز صفيّه هيچ يك اسلام را نپذيرفت.»
عزالدين جزرى(م630 ه .)مىگويد: «و اسلمت عمته صفية اجماعاً و اختلفوا فى اروى و عاتكه» 5 ابن عبدالبر(م463 ه .)مىگويد: «اختلف في اسلام عاتكه والاكثر