126بنشانيد، ليكن در«مسجدالحرام»تصرف و توسعۀ نكرد، و اين به بود تا زمان«وليد بن عبدالملك»كه وى بناى«عبدالملك»را كه سست و بى‌استحكام بود خراب كرده، و از نو بناى مستحكمتر گذارده، و سقف رواق‌ها را با طلاى احمر منقش كرده، و استوانه‌هاى دور خانه را از صفايح طلا مذهّب كرد، و سى‌هزار دينار خرج تذهيب«مكه مشرفه» نمود، و اين ببود تا زمان دولت«عباسيين».

پس اول كسى كه از ايشان بر فضاى«كعبه»بيافزود«ابوجعفر منصور»بود، كه در سنه يكصد و سى امر نمود كه از طرف پشت«باب الندوه»، بر مسجد افزوده و وسعت دادند، و خانه‌هاى مردم را خريده و بر سعه خانه بيافزود، تا خانه را دو مقابل آنچه بود نمود، و«حجر»را از سنگ‌هاى رخام ¹ مفروش نمود، و چون اين بنا در ظرف سه سال به پايان رسيد، خود عزيمت حج كرده، از«حيره»محرم گرديد و آن سال به مردم«مكه»و «مدينه»احسان‌هاى زياد كرده، و با همه بخل و امساكى كه داشت، سخاوت زيادى نمود، و اين بود تا پسر او«مهدى عباسى»كه نامش«محمد»است، خلافت يافت.

مسعى

پس آنچه در بين خانه«كعبه»و بين«مسعىٰ»كه بين«صفا و مروه»است، به توسط «قاضى مكه»از مردم بخريد، هر ذرعى را تا پانزده دينار قيمت بداد، و اين فقره در سنه يكصد و شصت و شش هجرى بود، و چون خود«مهدى»در سنه شانزده حج بجاى آورد، ديد كه وضع مسجد طولانى و غير مرتب، و«بيت‌اللّٰه»در وسط واقع نشده است و اين فقره او را ناگوار آمده، امر كرد كه مسجد را مربع نمايند، و خانه را در وسط مسجد قرار دهند، و اموال بسيار بر اين كار به مصرف رسانيده، و مهندسين و معماران وى كمال اهتمام را كرده، مدت سه سال مشغول اين اعمال بودند، و هنوز اين كار به اتمام نرسيده بود، در سنه يكصد و شصت و نه،«مهدى»از اين جهان برفت و پسر او«موسى الهادى» خلافت گرفت، و وى اول امرى كه در خلافت خود نمود، اتمام عمارت«مسجد الحرام»