213بىگمان كتابى كه هم اكنون در دسترس ماست،يعنى تفسير روايى پرارج از قرآن،با يك مقدمهى طولانى كه به نام تفسير علىّ بن ابراهيم قمى مشهور است،از علىّ بن ابراهيم قمى نيست؛چون در آخر مقدمهى اين تفسير چنين آمده است:
أقول:تفسير بسم اللّه الرحمن الرحيم حدثنى ابو الفضل العباس بن محمد بن القاسم العلوي قال:حدّثنا أبو الحسن علىّ بن ابراهيم القمى قال:
حدّثنى ابى رحمه اللّه عن.... 1
از اين عبارت استفاده مىشود كه مقدمهى تفسير،از خود علىّ بن ابراهيم قمى نيست،بلكه از فردى مجهول است كه با عبارت«حدّثنى،به من خبر داد»از ابو الفضل العباس علوى روايت مىكند؛چه اين كه در كتابهاى رجالى شرح حالى از ابو الفضل العباس علوى به چشم نمىخورد.با دقت در متن تفسير،روشن مىگردد كه بيشتر روايات اين تفسير،با سند علىّ بن ابراهيم قمى نقل نشده است.مؤلف اين تفسير كه شاگرد-با واسطهى-علىّ بن ابراهيم قمى است،حد اقل از سه تفسيرى كه در اختيارش بوده است(تفسير علىّ بن ابراهيم قمى-كه شايد همان است كه نديم در كتاب فهرست خود با عنوان كتاب اختيار القرآن نام برده است 2-تفسير ابى الجارود 3(زياد بن منذر)و تفسير فرات كوفى كه هم طبقهى ابو جعفر كلينى است)اين مجموعه را تدوين كرده و چون بيشتر مطالب وى،آراى علىّ بن ابراهيم و يا با واسطهى سند اوست،به نام تفسير علىّ بن ابراهيم مشهور شده است.وى در موارد متعدد،با تعبير«قال علىّ بن ابراهيم» رأى قمى را بدون واسطه(كه ظاهرا از تفسير علىّ بن ابراهيم قمى برگرفته)مىآورد 4و گاهى هم با واسطهى شاگرد ايشان،يعنى ابو الفضل العباس العلوى،روايتى را نقل