47نيست مانند كسى كه از طواف و يا سعى بين صفا و مروه و امثال آن عاجز باشد. بنابر اين اگر شخصى با چنين عجزى بخواهد بصورت مجّانى از طرف كسى حج را بجاى آورد، نبايد به آن اكتفا نمايد. البته اگر شخصى نسبت به رمى جمرات سه گانه در روز يازدهم و دوازدهم عاجز باشد، نايب گرفتن چنين شخصى اشكال ندارد، و همچنين اگر معلوم شود كه اين شخص در اثناى احرام نياز به زير سايه رفتن و غيره دارد، مانع از صحّت نايب گرفتن او نمىشود.
مسأله 138- اگر نايب در ابتدا قادر بر انجام اعمال حج باشد ولى در حين اعمال، عاجز گرددمانند اينكه بيمار گشته و يا مثلا تصادفا پايش بشكندو در نتيجه از ادامۀ مناسك حج شخصا باز بماند، اين موضوع ثابت نمىكند كه اجارۀ وى از ابتدا باطل بوده است.
5-نداشتن حج واجب، اگر حجّة الاسلام و يا انواع ديگر حج بر انسان واجب باشد، نمىتواند از طرف شخص ديگرى نايب شده و حج واجب خود را كنار گذارد؛ ولى اگر از روى غفلت و يا جهل بوجوب حج، اين كار را انجام دهد، نيابت و حج نيابتى وى صحيح است.
امّا اگر حج نيابتى را عمدا و با توجّه به فعليّت وجوب حج نسبت به خود انجام دهد، اجارهاش صحيح نيست ولى حج نيابتى او صحيح است.
مسأله 139- اگر اجاره باطل بوده و در عين حال حج صحيح باشد، اجير استحقاق اجرة المثل را دارد، بنابر اين اگر اجرت معيّن شده در اجارهاش بيش از اجرة المثل باشد، نمىتواند مقدار اضافه را در