465خراب شده بود و به صورت بركۀ كوچكى بود كه آب از راههاى باريكى به آنجا مىرفت.
پنجرهاى چوبين داشت و درى كه آن را قفل مىزدند.
سقايۀ عباس 19 در بيست و چهار ذراع بود و داراى چهار ستون كه بين ستونها الواح ساج بود و ارتفاع هر ستون هشت ذراع بود.فاصلۀ سقايۀ عباس تا ديوارى كه كنار مسعى بود، صد ذراع بود.و تا ديوار باب جمح 290 ذراع و تا ديوار دار النّدوه 200 ذراع و تا وادى 85 ذراع.
در برابر كعبه دو در داشت و در ديگرى بر ديوارى كه به طرف وادى بود.در آن شش حوض بود،سه تاى آنها هر يك 5/5 ذراع طول و 2 ذراع عرض داشت.و 3/5 ذراع عمق و عمق هر يك از سه حوض ديگر 1/5 ذراع بود و هر يك را حوضچهاى است كه براى نوشيدن حاجيان پر از آب مىشود.
عمر بن فرج در زمان معتصم بناى آن را تجديد كرد و بر آن سقفى از ساج زد و طلا كوب نمود و ديوارههاى آن به فسيفساء بياراست.قنديلها از زنجيرها بياويخت.اين قنديلها در موسم حج روشن مىشد.گنبدى كه ميان زمزم و بيت الشراب بود پوششى نداشت عمر بن فرج آن را نيز در فسيفساء گرفت.
در نزديكى زمزم حوضى است به عمق 19 انگشت و عرض 18 انگشت و طول 12 ذراع و نه انگشت.محيط آن از درون 39 ذراع است و ديوارش از مرمر است.
بر سر حوضى كه از زمزم آب مىگيرد،خانهاى است كه سقف آن از ساج است و بلندى درش سه ذراع است و عرض آن دو ذراع.آن خانه مفروش به مرمر است.ميان آن تا لبۀ چاه چهار ذراع است.چهار ستون دارد.و حوضچهاى كه در آن آب مىريزند.در آن سوى كه به جانب وادى است كنيسهاى است از ساج براى تعليم.
در بيرون آنجا كه رو به روى ركن حجر الاسود است،ستونى است از ساج.بالاى آن گنبدى است از شبه.شبها براى كسانى كه طواف مىكنند در آنجا چراغ مىافروزند و آن را مصباح زمزم گويند.