256
صوافى(املاك خالصه)
از مشاغل و وظايفى كه در مكه و مدينه بود.سرپرستى صوافى بود.و آن به بيت المال تعلق داشته.
ابن شبّه نام شمارى از خانهها را كه جزء صوافى بودهاند ياد كرده؛از جمله خانۀ مروان جزء صوافى شد و خانۀ آل شرحبيل كه باقى ماندۀ آن را يحيى بن خالد بن برمك خريد و آن زمان كه خرماستان طلحه را ويران كرد آنجا را نيز ويران نمود و جزء صوافى شد.و خانۀ مليكه كه آن را عبد اللّه از معاويه خريد و جزء صوافى شد و بعدها مهدى عباسى آن را داخل در مسجد نمود.مفضل بن سليمان روايت كند كه چون خبر شهادت حسين در فخ به عمرى رسيد برجست و خانۀ حسين و جماعتى از اهل بيتش و ديگران را؛يعنى كسانى كه با او در قيام شركت جسته بودند ويران ساخت و نخلهايشان را آتش زد و هر چه نسوخته بود بگرفت و جزء صوافى و مقبوضه نمود.از عبارات فوق برمىآيد كه مراد از صوافى خانههايى است كه به هر طريق كه باشد دولت تصرف و تملك مىكند اما از عبارات ديگرى برمىآيد كه صوافى شامل اراضى زراعتى هم مىشود.سمهودى گويد كه در مدينه و اطراف آن چشمههاى بسيارى بود كه بعد از پيامبر-ص-احداث شده بود.و معاويه را به اين موضوع اهتمام بسيار بود.از اين رو در ايام او در اراضى مدينه غله فراوان شد.واقدى در كتاب حرّه گويد كه در زمان معاويه در مدينه صوافى بسيار بود.معاويه در مدينه و توابع آن صد و پنجاه هزار وسق ضبط مىكرد و صد هزار وسق گندم درو مىكرد.
طبرى گويد كه چون در سال 160 ه.مهدى عباسى به حجاز آمد حسن بن ابراهيم بن عبد الله بن حسن نزد او رفت و او صله و جايزهاى كرامند عطايش كرد.از جمله مقاديرى از صوافى حجاز را به او داد. 1
در كتب،نام شمارى از كسانى كه متولى امر صوافى در عصر عباسى در مكه و مدينه بودهاند ذكر شده ولى در عصر اموى جز از شخصى به نام ابن مينا كه چنين سمتى داشته،نام نبردهاند.
هر چه راجع به صوافى هست متعلق به عصر عباسى است.