243عرّام گويد:طائف و تباله داراى منبر هستند. ¹سپس موضعى چند را كه خود قريه خوانده است ياد مى‌كند،چون قيقعان و راسب و حوطه و رنيه و بيشه و رحضيّه و حجر و جفنيّه و ذو النّخل.

اما جده را وضع خاصى است زيرا نام آن نه در صورت ابن خردادبه آمده و نه در صورت محمد بن سهل احول.ولى يعقوبى آن را از اعمال مكه برشمرده و در وصف آن گفته است كه جدّه در ساحل است. ²و مقدسى آن را بدون هيچ توضيحى از بلاد مكه خوانده است. ³

بكرى در وصف آن گفته است حاضرۀ بحر است ⁴و فاسى گويد:جدّه امروز بزرگترين بندر مكه است.عثمان بن عفّان نخستين كسى بود كه آن را بندر ساخت.او در سال 26 ه‍.

پس از مشورت با مردم،جدّه را بندر مكه قرار داد و حال آن كه قبل از آن شعيبه بندر مكه بود. ⁵

فاكهى در كتاب خود(المنتقى فى اخبار ام القرى)فصلى تحت عنوان«حدود مخاليف مكه و انتهاى آن»آورده و در آن گفته است:

اعمال و مخاليف مكه بسيارند و ما براى رعايت اختصار به آوردن نام و حدود آنها بسنده مى‌كنيم.

آخرين اعمال مكه كه بر كنار راه مدينۀ شريفه است موضعى است به نام جنابد (گنبدها)ابن صيفى،ميان عسفان و مرّ.در فاصله يك روز و خرده‌اى از روز.

آخرين اعمال مكه در مرز يمن در راه تهامه موضعى است به نام ضنكان و آن ده روز راه تا مكه است.

و آخرين اعمال آن-چنانكه گذشت-بلاد عكّ است داخل در يمن تا نزديك عدن.و آخرين اعمال در جوار يمن در راه دريا و راه صنعا موضعى است به نام نجران و آن آخرين مخاليف يمن و دورترين آنها از مكه است.از نجران تا مكه بيست روز راه است.