168نزديك به ارحضيّه آن سوى سدّ معاويه و به ذوامر كه غطفان در آنجا بود و فرع در ناحيۀ بحران و فرده در سرزمين نجد ميان ربذه و غمره و به ذات عرق كه در آنجا متعرض كاروان قريش شد و به حمراء الأسد كه در ده ميلى مدينه است و به قطن و آن كوهى است در ناحيۀ فيد در آنجا آبى است از آن بنى اسد بن خزيمه و بئر معونه،ميان سرزمين بنى عامر و حرّۀ سليم،هر دو مكان به آن نزديك است و آن به حرّه بنى سليم نزديكتر است.

و ذات الرّقاع كه آن كوهى است به رنگهاى سرخ و سياه و سفيد،نزديك نخيل بين سعديه و شقره و جنگهاى ديگر كه در اينجا مجال شرح و بسط آنها نيست.

در كتابهاى سيره به راههاى بزرگ و اصلى اشارتى است:

1-ابن سعد راه ربذه را ذكر كرده كه در آن است ذو القصّه؛موضعى كه ميان آن و مدينه 24 ميل است و مراض در 36 ميلى مدينه. ¹

2-جادة العراق:در آن راه فرده است،از سرزمين نجد ميان ربذه و غمره و ذات عرق. ²

3-محجّه:ابن سعد مى‌گويد:مراض پايين نخيل است در 36 ميلى مدينه در راه بصره به محجّه.اگر مراض در راه ربذه باشد،مى‌توان گفت اين راه،راه محجّه باشد.

همانگونه كه گفته‌اند كه تربان بين ملل و سياله در راه محجّه است. ³

4-سنن الطّريق:در سريۀ ذو قرد،سردار سپاه ابو سلمۀ مخزومى بود.از سنن الطريق خود را به نزديكى قطن رسانيد. ⁴

اما راههاى ميان مكه و شام كه در كتب سيره،به بعضى از آنها اشارت رفته است:

1-رسول خدا-ص-چون به بدر روى نهاد،از مدينه به منصرف رفت.در آنجا راه مكه را در طرف چپ خود رها كرد و به دست راست گشت و به نازيه رسيد.سپس از چند موضع گذشت و به شنوكه پيوست و آن راه،راهى نيكو بود.

لابد بدر در اين راه واقع شده بوده و مدينه از آن دور بوده است.شايد هم بواط در همين راه بوده؛زيرا پيامبر سريه‌اى به آنجا فرستاد. ⁵