166در كتابهاى تاريخ اشاراتى است به روابط تجارى ميان حجاز و اقاليم ديگر،بخصوص به هنگام ظهور اسلام،ولى معلومات ما از راههايى كه قافلهها طى كردهاند ناچيز است ليكن مىدانيم قافلهاى كه به يمن مىرفته،از نخله مىگذشته،زيرا رسول خدا-ص-در اوايل كه به جاهايى سريّهاى مىفرستاد،سريهاى هم به نخله فرستاد و آنان به قافلۀ بازرگانى كه از يمن مىآمد حمله كردند و بارهاى آن را تصرف نمودند ولى در اين خبر تاريخى معلوم نشده كه قافلۀ يمن دقيقا چه راههايى را طى كرده و مسلمانان از چه راهى با آنان روياروى شدهاند.آرى آنچه مىدانيم اين است كه نخله سر راه قافلههاى يمن بوده است.
اما از راههاى قافلههايى كه به شام مىرفت اطلاعات بيشترى داريم؛زيرا اين قافلهها از نزديكى مدينه مىگذشتهاند و به سبب حركت سپاه اسلام از مدينه در غزوات رسول خدا-ص-از اين راهها معلومات فراوانى حاصل كردهايم.
اماكنى كه در كتب سيره از آنها ياد شده و با قافلههاى قريش كه بين مكه و شام در حركت بودهاند،رابطه داشتهاند،عبارتند از:
1-ودّان:اولين غزوۀ پيامبر-ص-؛يعنى غزوه«ابواء»،در آنجا بود.ابن هشام گويد كه پيامبر-ص-با بنى ضمره مصالحه كرد 1ولى ابن سعد مىگويد كه پيامبر-ص-به سوى ودّان عازم شد تا قافلۀ قريش را مورد تعرض قرار دهد كه با بنى ضمره مصالحه كرد.و مىافزايد كه بين ودّان و ابواء شش ميل فاصله است. 2
2-ثنيّة المره:پيامبر-ص-سريهاى را راهى نمود،اينان با جمع كثيرى از قريش برخورد كردند ولى ميانشان جنگى درنگرفت.ابن سعد مىافزايد كه مسلمانان ابو سفيان و همراهانش را ديدند.او بر سر آبى بود به نام احياء،در بطن رابغ،در دو ميلى جحفه براى كسى كه به قديد مىرود،در سمت چپ راه،آنها مىخواستند اشتران خود را آب دهند.
3-سيف البحر،از ناحيۀ عيص:پيامبر-ص-در آنجا به غزا رفت.ابو جهل را با سيصد تن از اهل مكه ديد.مجدى بن عمرو الجهنى ميانجى شد و او براى مصالحه بين دو طرف مىكوشيد.رسول خدا-ص-سريۀ ديگرى به سردارى زيد بن حارثه به آنجا فرستاد. 3