524و تزيينات آن را تماشا مى‌كرد،رو به سوى ابان بن عثمان نموده،گفت:چگونه است ساختمان ما نسبت به ساختمان شما؟ابان گفت:ما آن را همانند ساختمان مسجد بنا كرديم و شما همانند كليسا ساختيد!
سپس مهدى عباسى نيز از سمت شمال مسجد تغييراتى داد و مقدارى به مسجد افزود كه پس از آن،اين توسعه در اين حد،از اين سو باقى ماند.ساختمان مهدى در سال 161 ه.آغاز و در سال 165 ه.به پايان رسيد.در شب جمعه اول رمضان سال 654 ه.بر اثر بى‌توجهى مأموران روشنايى قنديلها،شعله‌اى از آتش نخست منطقه‌اى از مسجد را سوزاند و سپس به تمام مسجد گسترش يافت،به طورى كه به جز گنبدى كه در صحن مسجد قرار داشت،چيزى از مسجد باقى نماند.اين گنبد به وسيلۀ الناصر لدين اللّه در سال 576 ه.براى حفظ ذخيره و اندوخته‌هاى مسجد بنا گرديده بود كه به هنگام آتش‌سوزى،قرآن عثمانى و اشياى ديگرى در آن قرار داشت.مردم مدينه سعى نمودند كه آتش را مهار كنند ليكن آتش بر آنان غلبه كرد و تمامى مسجد را سوزانيد.اين حادثه به آگاهى خليفه المستعصم باللّه،عبد اللّه بن المنتصر باللّه رسانده شد.نامبرده صنعتگرانى را به همراه وسايل و ابزار و آلات ساختمان،در موسم حج سال 655 ه.به مدينه فرستاد و ساختمان آن را از نو آغاز كرد و ملك مظفر امير يمن نيز چوب و مواد ساختمانى فراوان به مدينه جهت تعمير مسجد فرستاد و نور الدين على بن معز امير مصر و ظاهر بيبرس بند قدارى نيز مصالحى براى تجديد ساختمان مسجد ارسال نمودند.
سپس ملك ناصر محمد بن قلاوون هم در سال 705 ه.و 706 ه.سقف قسمت شرقى مسجد و آستانه دربها و نيز قسمت غربى مسجد را تعمير نمود.
نامبرده در سال 729 ه.دو رديف رواق در زير سقف سمت قبلۀ مسجد كه در كنار صحن قرار داشت،اضافه نمود.پس از گذشت زمانى،مقدارى فرسودگى و خرابى در آن به وجود آمد تا اين كه به وسيلۀ اشرف برسباى در سال 831 ه.بار ديگر تعمير گرديد.
در سال 853 ه.ظاهر چقمق نيز قسمتى از سقف روضه و بعضى از قسمتهاى ديگر سقف مسجد را كه خلل وارد گرديده بود،تجديد و تعمير نمود.
در سال 879 ه.ملك قايتباى تعميرات مهمى را در مسجد النبى شروع كرد كه شامل