52
سربازان همواره هنگام رسيدن كاروان محمل،مراسم سلام نظامى را بجا آورده و سپس با آتش زدن بوتههايى از چوب كه پيشتر بر روى تپهها و بلنديهاى اطراف خود قرار داده بودند،مسير راه را تا حدود هزار متر روشن مىكردند.
براى آگاهى بيشتر از مسير پيموده شدۀ كاروان از جده به مكه و موقعيت قلعهها و قهوهخانهها و وضعيت بهتر،لازم است كه از سفرنامهام در سال 1320 ه.يارى جويم كه در آن اينگونه آمده است:
«در روز جمعه،سىام ذى القعدۀ سال 1320،دو ساعت پس از طلوع آفتاب حركت خود را از جده بر روى دشتى هموار و از ميان تپههايى شنى به سوى جنوب شرقى و در مدار 110 درجه،آغاز كرديم،پس از 30 دقيقه،كمكم تپهها دور شده و دشت وسيع گرديد.
به حركت خود ادامه داديم تا اين كه در ساعت 5 و 25 دقيقه به«رأس القائم»رسيديم.در اين نقطه پاسگاهى قرار داشت كه در آن،گروهى از سربازان نظامى به همراه تعدادى افسر مستقر بودند.همچنين قهوهخانهاى در آن داير بود كه در موسم حج،همانند ساير قهوهخانههاى اين مسير،چاى و قهوه به حجاج مىفروخت.پس از آن به حركت خود ادامه داديم و در ساعت 6 به«رغامه»رسيديم.در محل ياد شده،بر روى قطعه زمينى صاف،قلعهاى بود با تعدادى سرباز و قهوهخانهاى داير.لحظاتى را در رغامه بوديم كه به وسيلۀ آب سرد از ما پذيرايى كردند.از اين قلعه،مسير حركت ما به سوى شرق بر مدار 90 درجه تغيير يافت.در اين مسير كوهها گاه نزديك شده و گاه دور مىگشت و دشتها گاه باريك شده و گاه پهن مىگرديد كه اين تغييرات تقريبا بين 180 متر تا 360 متر بود.
سپس مجدّدا مسير حركت ما به سوى جنوب شرقى بر روى مدار 110 درجه تغيير كرد و در ساعت 7 و 45 دقيقه به محلى كه به نام«جراده»بود رسيديم.داراى قهوهخانۀ سقفدار وسيعى بود،ساخته شده از سنگ،و در يكصد مترى آن دو چاه بود با آب اندكى شور.اسبها و قاطرها را از آب آن سيراب كرده و پس از استراحت 55 دقيقهاى مجددا در ساعت هشت و چهل دقيقه حركت خود را آغاز كرديم و پس از طى هزار متر در سمت چپ خود،به قلعه(كتانه)كه همانند ديگر قلعهها بر روى نقطۀ بلندى بنا گرديده بود، رسيديم.در اين قلعه يك افسر به همراه بيست سرباز،مستقر بودند،از اين قلعه تا حدود يك مايل،زمين پوشيده از ريگ بود.در ساعت 9 و 20 دقيقه.مجددا تغيير مسير داده و در مدار 75 درجه به سوى شمال شرقى به حركت درآمديم و در ساعت 9 و 30 دقيقه به«قلعه