484مى‌كردند و آب مشروبشان از چشمه‌اى بود به نام چشمۀ ازرق يا عين الزرقاء.اين چشمه از چاهى در قبا،در سمت غرب مسجد آن سرچشمه مى‌گيرد و به«جعفريه»مشهور است.اين چشمه را مروان بن حكم كارگزار معاويه به شهر مدينه و تا جايگاه مصلاى عيد روان ساخت.بعدها بر روى آن گنبدى ساختند كه از سمت شمال و جنوب باز بود و از هر طرف پله‌كانى قرار داده بودند كه مردم از آن پايين رفته و از چشمه آب برمى‌داشتند.
آب چشمه از شرق گنبد خارج و سپس رو به سوى شمال حركت مى‌نمود.ابراهيم پاشا كه از سوى پدرش مأمور گرديد براى تعمير و تجديد خرابيهايى كه به وسيلۀ وهابيها به وجود آمده بود،اين گنبد را تعمير نمود.در سال 560 هجرى امير سيف الدين حسين بن ابى الهيجا قسمتى از آب اين چشمه را از دهانه‌اش،از زير گنبد جدا كرد و به سوى باب المدينه معروف به باب مصرى روان ساخت و آن را به نزديك آستانۀ دربى از مسجد النبى كه در سمت باب السلام بود،رسانيد.در آنجا سقاخانه‌اى بنا كرد و آب را در آن ظاهر ساخت كه مردم مدينه از آن مى‌نوشيدند.بعدها اميرى از امراى شام كه موسوم به «ابا شامه»بود،از اين آبشخور مجراى كوچكى جدا كرد و آن را به صحن مسجد النبى برد و در آن حوضى كه داراى پله‌كانى بود و بر روى آن نيم طاق قرار داشت به وجود آورد.در وسط اين حوض فواره‌اى قرار داده بودند تا هر كس مايل به وضو گرفتن بود با آب آن وضو بسازد ليكن اين فواره زمين اطراف را خيس مى‌كرد و نيز بعضى از نادانان عورت خود را كشف كرده،پس از قضاى حاجت با آب آن،خود را مى‌شستند تا اين كه مجبور به بستن فواره شدند.ليكن هم‌اكنون(سال 1318 هجرى)مجددا به حالت اوليه برگردانده‌اند. ابن ابى الهيجا مسير ديگرى از چشمۀ زرقاء را،از آغاز حوضى كه در پايين باب السلام قرار داشت،به بازار خرازى فروشها برد،سپس به محل ديگرى كه معروف به «ساحه»است كشانيد كه در اين نقطه آب چشمه بر روى زمين ظاهر مى‌گشت و از شرق قلعه كه در آن باب الشامى قرار داشت به سوى شمال مدينه جريان پيدا مى‌نمود.در مدينه آبشخورهاى ديگرى نيز براى آن ساخته شد دو آبشخور در ساحه،در كنار قلعه و در برابر درب آن و دو آبشخور در درون آن و آبشخورى در خيابان«الاغوات»در شرق مسجد النبى در محلى كه معروف به«حره»است،ساخته شد.تمامى سقاخانه‌هاى وقف