94
وَ مَنْ يَفْعَلْ ذٰلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللّٰهِ فِي شَيْءٍ إِلاّٰ أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقٰاةً 1 مربوط به تقيه از كافر است، نه تقيه از مسلمان.
ولى پاسخ آن وحدت ملاك است، هرگاه حاكم اسلامى بسان حاكم كافر آزادىهاى مشروع را مصادره كند و نفسها را در سينه خفه سازد، مسلمانان چارهاى جز تقيه و مماشات ندارند و اين حقيقتى است كه بسيارى از دانشمندان اهل سنت بر آن تصريح كردهاند. عبارت امام شافعى، كه رازى آن را نقل كرده، چنين است:
او در تفسير آيۀ إِلاّٰ أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقٰاةً مىگويد:
«ظاهر الآية على ان التقاة انما تحلّ مع الكفّار الغالبين إلاّ ان مذهب الشّافعى رضى الله عنه هو ان الحالة بين المسلمين إذا شاكلت الحالة بين المسلمين و الكافرين ، حلت التقاة محاماة عن النّفس » 2
«ظاهر آيه اين است كه تقيه در مقابل كافر غالب مشروع است، ولى امام شافعى مىگويد: اگر شرايط حاكم بر مسلمانان بسان شرايط مسلمانان با كافران باشد، تقيه براى حفظ نفس جايز است.»