122فرسخ دور از «مكّه» است، اطراف اين «مدينۀ مقدسه»، به يك قلعه استوار [كه] چهل برج دارد محاط است، سى و پنج هزار نفس در اين «بلد الامين» مجاور و مقيماند، اين قلعه را در سال (978 - 368) 1 «عضد الدوله فنّاخسرو ديلمى» بنا نموده يا اين كه تعمير و توسيع كرد، اين قلعه چهار دروازه دارد موسوم [به] «باب المجيدى» \«باب القبله» و «باب المصر» و «باب الحميدى»، \«باب الشام» و «باب الجمعه».
حرم شريف در قلب شهر واقع، داراى پنج گلدسته است، چهار گلدسته را «عمر بن عبد العزيز» بنا نموده بود، «سليمان» كه به تخت امويه جلوس كرد، يكى از آن مناراة را، به بهانه اين كه خانۀ مروان را گرفته، خراب نموده اما «محمد بن قلاون» پادشاه «مصر» باز ساخت، يكى موسوم به «منارۀ سليمان» است، چون سلطان «سليمان عثمانى» ساخته بود، ولى آن گاه كه «سلطان عبد المجيد خان»، «مسجد حضرت نبوى» را، به آن عظمت و زينت كه ساخته، منارۀ جدش را هم تجديد كرد، لهذا موسوم به «منارۀ مجيدى» گرديد، و در درون «حرم شريف» محراب مجللى است از آثار «سلطان سليمان قانونى عثمانى».
هواى «مدينة الرسول» بسيار خوب و لطيف و معتدل است، جوى «عين زرقا» كه در گوارائى و خفت 2 و لذّت بىنظير است ساكنين اين شهر مبارك را از نقطۀ نظر حفظ الصّحه محفوظ و محظوظ 3 مىسازد، اين آب را به امر «معاويه»، «مروان بن الحكم» به «مدينه» آورد، چون مجراى اين نهر از سطح زمين قدرى پايينتر است، در هر دو طرف نهر، پلهها قرار دادهاند كه مردم به سهولت دست به آب برسانند.
خرماى اين شهر پربركت، بسيار نفيس، و انار و انگور و هلو و انجير و سيب و ساير ميوهجاتش وافر و خيلى لذيذ است، انواع سبزى آلات و هندوانه و خربزه و ساير از اين قبيل روئيده، بهتر و شيرينتر است.
«قبرستان بقيع» كه قطعهاى است از جنت، و مدفن آل و اصحاب و ساير صالحين و صالحات، در خارج قلعه واقع است. قبر «حضرت حمزه» عم «حضرت رسول» كه در