117مىكرد، خاصه شلّيك نظام، كه امسال محض خود نمائى به ترتيب قلعه و جنگ، روبرو شليك مىشد، در هيچ جنگ بزرگى اين قدر توپ و تفنگ خالى نشده، البته دو هزار تومان باروت 1 صرف شد، فرداى آن شب «سنىها» به «مكّه» رفتند، اگر چه رؤيت هلال ذى حجه، بر «شيعه» و «سنى» مشتبه نبود، و معذلك به فتواى مفتى طائف، آنها عمل حج را يك روز پيش انداختند، و من جانب اللّٰه 2 بود، زيرا كه اگر غير از اين مىشد، از كثرت جمعيت به «شيعه» بد مىگذشت.
مكّه مكرّمه
«بكّه» و «فاران» نيز مىگويند، اين شهر سعادت قرين، در جهت شرق جنوبىِ «بحر احمر» واقع، از لنگر گاه «جدّه»، به مَشْىِ شتر دوازده، و از «مدينۀ منوره» هشتاد فرسخ دور، و مسكن شصت هزار نفوس مسلم بومى و مهاجر و مجاور است، كوچه و بازار و ابنيههاى اين شهر شهير، بسيار منظم و معمور، و سراسر تجلى زا از انوار خدا، و جلوه گاه انبياء و اولياء است. اين شهر مقدس به سه باروى تو در تو محاط و محفوظ، و در وسطش «حرم شريف» كه طولاً چهار صد، و عرضاً سيصد و چهار ذرع، كه تربيعاً 3يكصد و بيست و يك هزار و ششصد وسعت دارد واقع است، و «حرم شريف» نيز، از چار اطراف به قباب 4 توأمان (جفت) مستور، و در وسط حرم هم، «كعبة اللّٰه» فيوضات بخش مشتاقين است، «مقام حضرت ابراهيم» و «جبرائيل» و «حجر اسماعيل عليهما السلام » و مولد «حضرت فخر كاينات صلى الله عليه و آله »، و «خديجة الكبرى»، و «فاطمه زهرا» عليهما السلام نيز، از مقامات جليله اين «بلده معظّمه» است، و مانند «جبل عرفات» و «جبل ابى قبيس» و «جبل حرا و ثور» ، محال 5 واجب الزياره هم، در اطراف و انحاء اين شهر مكرم، جلا ساز قلوب