219سنت درست درمىآيد؟ اختلافاتى كه پيش آورد! مردمى را كه بناحق كشت! فرزند فاسق و بىايمانش را بر مسلمانان مسلط نمود و بدعتها كه در دين گذارد و. . . گفت: لعن بر معاويه و يزيد هم جايز نيست!
گفتم: پس كاذب و ظالم و فاسق و منافق، كه قرآن لعنشان مىكند، كيانند؟ ! تمام اختلافات و اشتباهات ميان مسلمانان، از اختلاف در موضوع خلافت و اشتباه در معناى «اولوا الأمر» پيش آمده است. شما گاهى ميزان تشخيص را اجماع امت مىدانيد و چون اجماع امت را دربارۀ هيچيك محقق نمىدانيد، مىگوييد اجماع سران و اهل حلّ و عقد. چون آن هم دربارۀاكثر محقّق نيست، ناچار بايد بگوييد: هر كس لباس خلافت را بدون شايستگى در بر كرد، ولى امر است! كار را تا به آنجا رساندهايد كه هر خونخوار جاهلى، با بست و بند و خونريزى بر مسلمانان سلطه يافت او را ولى امر مىدانيد و اطاعتش را واجب مىشماريد!
نتيجۀ همين عقيده و اطاعت است كه در مهد توحيد و خانۀ خدا و خانۀ اسلام، مسلمانان حق حيات و آزادى و اختيار جان و مال خود را ندارند! با آن كه قرآن دربارۀ خانۀ خدا مىگويد: «سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ وَ الْبادِ» 1.
اين سخنان را با زبان عربى مىگفتم و جمعيتى كه نشسته بودند، با علاقه گوش مىدادند و اثر تصديق در قيافۀ بيشترشان آشكار بود. شيخ چون ديد سخن به جاى حساس رسيد مضطرب شد؛ چون اينجا حجاز