964دارد. «تكامل يك هنر براساس محركهاى دنيوى و دينى صورت مىگيرد». 1
اسلام با آيينها، اصول و قوانين خود يكى از قوىترين محركهاى دينى در ايران و آسياى مركزى محسوب مىشود. پس از فتح ايران به دست اعراب مسلمان، هنر ايرانى در خدمت دين اسلام قرار گرفت و البته به اين معنى كه هنر ايرانى تحت تأثير قوانين اسلامى معنى و مفهوم جديدى پيدا كرد، مفهومى كه با كنار گذاشتن اختلاف و تضادهاى هنر ايرانى با دستورات اسلامى و پيوند دادن پديدههاى مشترك به وجود آمد. اين مفهوم در بناهاى مذهبى اسلامى به خوبى قابل مشاهده است. از جمله بناهاى مذهبىاى كه پس از اسلام در ايران و ماوراء النهر ساخته شده است، زيارتگاه امامزادهها و آرامگاههاى عارفان و قديسين هستند. به طورى كه آنها مجموعهاى از آثار هنرى ايرانى و اسلامى به حساب مىآيند. مجموعهاى كه با بهرهگيرى از خاصيت منحصر به فرد دين اسلام يعنى «پذيرش عناصر قومى و محلى و آميزش با آنها» 2 به وجود آمده است. بناهاى مذهبى همچون مساجد و مزارات از مراكز مهم خلق آثار هنرى شمرده شدند. مراكزى كه نه تنها مكان مناسبى براى حفظ آثار هنرى بودند، بلكه هنر اسلامى را نيز معرفى مىكردند.
زيارتگاهها با كاركردهاى هنرى خود، مفاهيم اسلامى را با زبان هنر، تصوير و رنگ به ديگران منتقل مىكنند. كاشيكارىها، آجر چينىها، گچبرىها، آيينهكارىها، نقاشى، حكاكى، كندهكارى و... همگى زبان گوياى هنر ايرانى و اسلامى هستند.
آنچه كه موجب خرسندى در حين تحقيق گرديد، وجود موزهها در مجموعۀ آرامگاهى بود كه تعداد قابل توجهى از زايرين و توريستهاى داخلى و خارجى را به سمت خود معطوف ساخته بود. اين امر بهخوبى مىتواند در راه بسط و گسترش فرهنگ غنى اسلامى و معرفى شخصيتهاى عرفانى و مذهبى و شناساندن مناطق