1121داستان پرندگان قابل بررسى است توجه كنيم:
1. فرا رسيدن نقطۀ اوج زندگى: رسيدن سى مرغ به بارگاه سيمرغ و زيارت او.
2. شخصيت برترى كه فرد همواره بوده است: سيمرغ.
3. فرد يا شخصيت حقيرتر: سى مرغ.
4. نيروى الهام: هدهد هادى شده.
5 . حيات عالى‌تر: حضور ابدى سى مرغ در بارگاه سيمرغ و فناى در او.
و طرح مقولۀ گسترش شخصيت مرغان (سى مرغ) در سيمرغ اين‌گونه است: جمله گفتند آمديم اين جايگاه
اين مقام عبوديت است كه چنين تحليل روانكاوانۀ عميقى را در بطن خود جاى داده است، زيرا عبوديت تجلى خود الوهى و راستين آدمى است. طرح اين مقوله‌هاى معرفت شناختى در آثار برجستۀ عارفان و حكيمان مسلمان، نشانگر التفات ايشان به بعد معناشناسانۀ كلام خدا و بزرگان دين است كه صد البته راه را روى افق‌هاى تازه‌تر مى‌گشايد.